Sözlük

A
AÇIK ALAN
:Yalnızca tarım yapılmasına izin verilen veya yeşil alan olarak ayrılmış arazilerdir.Üzerinde herhangi bir yapı inşasına izin verilmez.
AÇIK ALAN KATSAYISI: Bir şehirdeki açık alanların yüzölçümü toplamının, şehrin yerleşik alanının yüzölçümüne oranıdır.
AÇIK EKSİLTME: Bir ihalenin en düşük fiyatı önerene verilmesini sağlayan satış biçimi yöntemidir.
AÇIK KAPI İLKESİ: Kooperatife giren veya çıkan ortak sayısı değişebilmektedir. Kooperatiflerde istenildiği zaman üyeliğe girilebilmesi, çıkılabilmesini sağlayan ilkedir.
AÇIK KREDİ: Banka tarafından güvenilir müşteriye ipotek gibi herhangi bir teminat göstermeden, sadece bir imza karşılığında açılan kredidir.
AÇIK TEKLİF USULÜ: Bir ihale komisyonu önünde, tekliflerin sözlü olarak alındığı ihale yöntemidir.
ADA: Belirli yollarla çevrilmiş imar planlarında çoğu parsellerin meydana getirdiği yapı topluluğudur.
ADA ANAHTARI: İmar ya da kadastro adalarının yerlerini ve numaralarını gösteren krokidir.
ADA FİHRİSTİ: Kentsel arsa ve arazi düzenlemelerinde, ada ve pafta numaralarını gösteren dizin.
ADA UYGULAMA KROKİSİ: İmar Ada veya parsellerinin zeminde işaretlemek amacıyla uygulama haritası üzerinden alınan nirengi, poligon ve yardımcı ölçüleri yazmak suretiyle düzenlenen kroki.
AFET BÖLGESİ: Deprem, sel, toprak kayması, yangın, kaya düşmesi, çığ gibi olayların görüldüğü ve her an gerçekleşebileceği yerlere afet bölgesi denir. Bayındırlık ve İskan Bakanlığının tespit ettiği afet bölgelerinde yapı yapılması kesinlikle yasaktır.
AFET KANUNU: Deprem, sel, toprak kayması, yangın, kaya düşmesi, çığ gibi afetlerde zarar gören vatandaşlara devletçe yer tahsisi yapılmasını sağlayan yasa.
AHARA TEMLİK: Başkasına devir işlemine denir.
AHDE VEFA: Sözleşme maddelerine bağlı kalmak anlamına gelir.
AHDNAME: Taraflarca imzalanmış sözleşme belgesi.
AHFAD: Torunlar, soy.
AHKAM: Hüküm kelimesinin çoğulu olan ‘’hükümler’’ anlamına gelir
AHZ-U KABZA: Daha çok vekaletnamelerde geçen kelime,“Bedeli tahsil etmeye” anlamına gelir. Satış bedelini tahsil edebilmek yetkisine sahip olduğunu gösterir.
AİLE KONUTU: Bir ailenin birkaç dairesinden sadece biri “aile konutudur”. Aile konutu olarak kullanılan gayrimenkulün sahibi olan eş vefat ederse sağ olan eş, eski yaşantısını devam ettirebilmek için konut üzerinde kendisine intifa hakkı, sükna hakkı veya mülkiyet hakkı verilmesini isteyebilir. Medeni kanunun 194. Maddesi gereğince eşlerden biri, diğer eşin açık rızası olmadıkça, kira sözleşmesini feshedemez, devredemez, aile konutu üzerindeki haklarını sınırlandıramaz.
AİLE MALLARI ORTAKLIĞI: Akrabaların miras yoluyla kalan mal varlıklarının dağılmasını önlemek ve bir bütün olarak daha iyi işletilmesini sağlamak için tamamını veya bir kısmını ortaya koyarak kurdukları ortaklığa denir.
AİLE MECLİSİ: Vesayet altındaki bir kişinin temsili için mahkeme tarafından atanan ve en az üç akrabadan oluşan meclise denir.
AİLE YURDU: Bir kimsenin, bir evi, tarıma veya sanayiye elverişli taşınmazları, eklentileri ile beraber ailesine tahsis ederek ailesini koruyucu bir tesis, yurt oluşturmasıdır. Aile yurdu, kurulduğu tapu kütüğünün şerhler sütununa yazılır.
AKILLI BİNA: Çeşitli uyarı, kontrol, algılama, denetim gibi sistemlerle desteklenmiş ve her türlü gelişmiş teknolojiden yararlanarak yapılan, otomasyonla donatılmış yapılardır.
AKİT/AKİD: Sözleşme.
AKİTLİ İŞLEMLER: Tapu Sicil Müdürlüğünde resmi senetle yapılan işlemlere “akitli işlemler” denir. Satış, bağış, ölünceye kadar gelir akdi, ölünceye kadar bakma akdi, trampa, kat mülkiyeti, kat irtifakı, taksim, devre mülk hakkı, kat karşılığı temlik, ipotek, taşınmaz yükü, intifa hakkı, sükna hakkı, geçit hakkı, kaynak hakkı, üst hakkı ve diğer irtifak hakları akitli işlemlere örnek gösterilebilir.
AKİTSİZ İŞLEMLER: Kişisel hakların şerhi, hak sahibinin veya malikin tek taraflı iradesi ile Tapu Sicil Müdürlüğü’nde yapılan işlemlerdir. Akitsiz işlemler için “Tescil İstem Belgesi” düzenlenir. Cins değişikliği, ayırma, birleştirme, yola terk, yoldan ihdas, teknik hataların düzeltilmesi, intikal, değişiklik, düzeltme, şerhlerle ilgili işlemler, şufa hakkı, iştira hakkı, vefa hakkı, kira şerhi, satış vaadi şerhi, kat karşılığı inşaat şerhi, serbest dereceden yararlanma, alacağın temliki, mirasçılar arasındaki taksim, ilamın infazı, beyanlarla ilgili işlemler, teferruat, işçilerin işe başlama tarihi, eklenti belirtilmesi, kamulaştırma belirtilmesi, düşüncelerle ilgili işlemler, intifadan feragat, şirkete ayni sermaye konması, kooperatiflerde ferdileşme, kanuni ipotek, terkinlerle ilgili işlemler ve kamulaştırma akitsiz işlemlere örnek gösterilebilir.
AKS: İki yapı elemanının ortalarından alınan uzaklık ölçüsü.
AKTİF PLAN ÇİZİM YÖNTEMİ: Şehrin bir bütün halinde tek seferde planlanmasıdır. Bu planda tüm yollar ve genişlikleri, imar adalarının boyutları, binaların biçim ve yükseklikleri gibi detaylar belirtilirken şehrin gelecekte alacağı şekil ayrıntılı olarak gösterilir.
AKTİF YEŞİL ALAN: Park, çocuk bahçesi ve oyun alanı olarak ayrılan alanlardır.
ALÇAK İMAR DÜZENİ: İki kattan daha fazla yapılaşmaya izin verilmeyen uygulamadır.
ALENİ MÜZAYEDE: Bir malın, talep edenler arasında açık arttırma usulü satılmasını sağlayan satış biçimi.
ALENİYET İLKESİ: Tapu sicil bilgilerinin sadece hak sahipleri ve ilgililerine açık olması ilkesi demektir.
ALT KİRA: Kira sözleşmesine ‘’kira hakkının başkalarına devredilebileceğine dair bir madde konulmuşsa kiracının, kiraladığı yeri tamamen veya kısmen bir başkasına kiraya verebilme hakkına denir.
ALT YAPI: Bir binanın zemininde bulunan temel, kazıklar, döşemeler, kolonlar, payandalar ve kirişler gibi temel desteklerinin tamamına verilen addır.
AMME ARAZİSİ: Kamu arazisi.
AMORTİSMAN: Aşınma, eskime, yıpranma gibi çeşitli fiziksel nedenlerle bir yapının değerinde meydana gelen kayıp.
ANAHTAR TESLİM: Bir yapının bütünüyle bitirilmesi için gerekli malzeme ve işçiliğinin yüklenici firma tarafından karşılanarak, mal sahibine teslim edilmesini öngören sözleşme şeklidir.
ANA SİCİLLER: Tapu kütüğü, Kat mülkiyeti kütüğü, Yevmiye defteri, Resmi senet, Plan, Mahkeme kararları, Resmi yazılar, Plan gibi tapu sicilinin asli unsurlarına denir.
APLİKASYON: Herhangi bir parselin zeminde geometrik durumunun tespitidir. Projeyi araziye aplike etmek, işaretlerle dikmek, bir projenin arazi üzerine işaretlenmesi ve binalarda köşe kazıklarının çakılması anlamlarına gelir.
APOSTİLLE: Anlaşmalı bazı ülkelerden alınan vekaletname, yetki belgesi ve diğer belgelerin üzerinde Apostille ibaresi varsa bu belge Türkiye’de de geçerlidir.
ARAZİ: Belediyelerin imar alanları dışında kalan  bağ, bahçe, tarla, çalılık, orman gibi toprak parçalarına denir.
ARAZİ GELİŞTİRME: İmar planı olmayan bir araziyi ticari amaçla planlayıp yetkili mercilere onaylattıktan sonra altyapısı, çevre düzeni, yapılarını da inşa ederek değerlendirilmesi
ARIZİ KAZANÇ: Gayrimenkullerin tahliyesi sırasında kiracıya ait tesisat ve malların yeni kiracıya devrinde doğan kazançlara denir. Vergi usul ve kanunlarına göre vergilendirilir.
ARSA: Belediyelerin  imar alanları kapsamında yer alan kullanım şekli ve yapılaşma düzeni belirlenerek tamamlanmış arazi parçalarına denir. Arsalara ‘imar parseli’ de denir.
ARSA OFİSİ: Bayındırlık Bakanlığına bağlı olarak çalışan arsa spekülasyonunu önleyerek konut projeleri, sanayi bölgeleri, turistik kuruluşlar ve kamu hizmetleri için kamulaştırmalar yapan resmi bir kurumdur.
ARSA PAYI: Kat irtifakı veya kat mülkiyeti kurulmuş binalarda, her bir bağımsız bölüme tahsis edilen arsadaki ortak mülkiyet payıdır.
ARTER: Birçok yolu birbirine bağlayan büyük ulaşım yolu
ART MİRASÇI: Vasiyet eden kişi ön mirasçı atadığı kişiye, mirası üçüncü kişiye nakletmesi sorumluluğunu verebilir. Vasiyette bulunan kişi mirasını, ileride evlenecek olan çocuğundan olacak torununa bırakabilir. Böyle bir durumda nakille sorumlu tutulana ön mirasçı, ileride doğması muhtemel olan toruna ise art mirasçı denir.
ARZİ İRTİFAK HAKKI: Karşılıklı iki gayrimenkulden lehine irtifak kurulan taşınmaza hakim (yararlanan) taşınmaz, aleyhine irtifak hakkı kurulan taşınmaza ise hadim (yükümlü) taşınmaz denir. Arzî irtifak hakkı, belli bir şahıs lehine değilde, taşınmaz lehine kurulduğu için yararlanan (hakim) taşınmaza sahip olan, irtifak hakkına da sahip olur. Bundan dolayı yükümlü taşınmazı sonradan iktisap edenler de bu yükümlülüğe katlanmak zorundadır. Arzî irtifak, lehine kurulduğu taşınmaza bağlanmıştır. Ondan ayrı olarak devredilemez. Taşınmazın devrinde de bu hakkın devrinin istisna (ayrık) tutulması mümkün değildir. Geçit hakkı ve kaynak hakkı gibi.
ASKERİ GÜVENLİK BÖLGESİ: Bakanlar Kurulunca Kamu ve özel kuruluşların çevresinde tesis edilen alanlardır.
ASKERİ YASAK BÖLGE: Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenen sınırlar içerisinde kalan Yurt savunması bakımından hayati önem taşıyan askeri tesis ve bölgelerin çevresinde kalan bölgedir. Askeri yasak bölgeler 1. ve 2. askeri yasak bölgeler olmak üzere ikiye ayrılır. 1. derece askeri yasak bölgeler içerisindeki taşınmaz mallar kamulaştırılır. 2. derecedeki askeri yasak bölgelerde yabancı uyruklu kimseler taşınmaz edinemez ve kiralayamazlar. Bu hükümlere aykırı hareket edenler cezalandırılır. Yetkili komutanlıkça izin verilmeyen her türlü inşaat durdurulur.
ASKI SÜRESİ: İmar çalışması yapıldığı dönemlerde uygulanan planlar halka açık şekilde bir süre askıda kalır ve vatandaşlarımız bunları inceleyerek zarara uğradığı durumlarda itiraz ederek düzeltme isteyebilir. Ama askı süresinde itiraz edilmezse plan kabul edilmiş sayılır.
ASMA KAT: Binaların en az 5,5 metre iç yüksekliğe sahip zemin katında düzenlenen çoğu basık tavanlı, merdivenle altındaki mekana bağlanan yarım kat. Asma katlar iç yüksekliği 2,40 metreden az olmamak, yola bakan cephelerde 3 metreden fazla yaklaşmamak üzere yapılabilirler.
ASMOLEN: Pişmiş toprak, cüruf ve çimento karışımından üretilmiş ses geçirmez delikli briket türü.
AŞINMA PAYI (YIPRANMA PAYI): Yapıların değeri hesaplanırken, yıllar itibariyle eskiyen ve değerini yitiren binanın sınıfı ve yaşı itibariyle yıpranma paylarına ilişkin oranlarda maliyet bedellerinden indirim yapılır.
ATIK YÖNETİMİ: Hafriyat Toprağı İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine göre; hafriyat toprağı ile inşaat veya yıkıntı atıklarının kaynağında ayrılarak toplanması, geçici olarak biriktirilmesi, taşınması, tekrar geri kazanılması ve depolanması işlemlerinin tümüne atık yönetimi denir.
AVAN PROJE: Gerçekleştirilecek bir yapı konusundaki ilk düşüncelerin plan, kesit ve görünüşlerle belirtildiği, üzerinde ana kararların, genel formların, işlevlerin ve işlevsel ilişkilerin gösterildiği bir hazırlık ve öneri projesidir.
AVLU: Binanın ortasında veya önünde kalan üstü açık ya da kapalı, etrafı çevrili olan geniş bölüm. Örnek Cami Avlusu.
AYKIRI KULLANIM: İmar planları ve yönetmelikleri değiştirildiğinde önceki plana uygun yapıların yeni imar mevzuatına aykırı hale gelmesiyle ortaya çıkan çelişkili durumdur. Böyle bir durumda kazanılmış haklardan dolayı imar yönetmeliğine bazı hükümler ilave edilerek bir denge sağlanır.
AYIPLI MAL: Satın alınan gayrimenkulde bir eksiklik, sakatlık veya değerini büyük ölçüde düşüren yapısal bir bozukluk vb. gizlenmiş kusur olması hali.
AYIRMA ÇAPI: Düzenleme sınırı ile bölünen parselin, bölünme durumunu gösteren çap.
AYNEN TAKSİM: Müşterek mülkiyet halinde bulunan taşınmaz sayısının, paydaş sayısına ve pay oranında bölünmeye elverişli olması halinde, paydaşlar aynen taksimi gerçekleştirebilirler. Paydaşlar anlaşması halinde bir kısım taşınmaz veya bölünen parçalar üzerinde müşterek mülkiyet durumunu devam ettirebilirler.
AYNİ HAKLAR: Kişilerin, taşınır veya taşınmazlar üzerinde, doğrudan doğruya hakimiyetini sağlayan mülkiyet hakkı gibi haklardır.
AYNİ SERMAYE TAAHHÜDÜ: Bir gayrimenkulün mülkiyetinin veya ayni bir hakkın, yeni kurulmakta olan veya önceden kurulmuş olan bir şirkete, ortak olmak amacıyla tapuya şerh düşerek devredilmesi işlemidir.
AYRIK NİZAM: Komşu Parsellerin sınırında çekme mesafelerine uyularak diğer parsel sınırlarının yapılarına bitişik olmayan yapı tarzı.
AZİL: Vekaletnamedeki vekilin yetkisinin sona erdirilmesi, azledilmesidir. Vekaletle yapılan işlemlerden sonra aziller sicilinden mutlaka arama yapılarak, vekilin yetkisinin devam edip etmediğine bakılmalıdır.
AZİLLER SİCİLİ: Noterden veya dilekçeyle Tapu Sicil Müdürlüğü’ne ulaşan görevden alma isteklerinin (azillerin) kayıt altına alındığı defter.

B
BAĞIMSIZ BÖLÜM
: İnşaatı bitmiş, kullanıma hazır hale gelmiş, kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş yapının konut, dükkan, mağaza, mahzen, depo gibi ayrı ayrı kısımlarına bağımsız bölüm denir. Bağımsız bölümler aynı parsel içerisinde farklı bloklar yada villalar şeklinde yer alabilir. Bir yerin bağımsız bölüm sayılabilmesi için zeminden bir arsa payının tahsis edilmesi gerekiyor. Eğer arsa payı yoksa bu kısımlar bağımsız bölüm sayılmıyor.
BAĞIMSIZ BÖLÜM PLANI: Kat irtifakı ve kat mülkiyeti kurulmuş taşınmaz üzerine inşa edilecek yapı ve eklentilerini, bağımsız bölümlerin konumlarını ruhsatta yer alan mimari proje ve vaziyet planındaki ölçülere göre uygun olarak sayısal ve çizgisel şekilde gösteren harita, plan ve projeler.
BAĞIŞLAMA VAADİ: Gayrimenkul sahibinin, gayrimenkulünü bedelli veya bedelsiz olarak başka bir kişiye bağışlayacağını noterden yapılan bir sözleşmeyle taahhüt etmesi işlemidir. Tapu siciline şerh edilebilir.
BAĞIŞLAMADA RÜCU: Gayrimenkulünü bağışlayacak olan kişi bu tasarrufunu bağışlayacağı kişiden bazı yükümlülükleri yerine getirmesi karşılığında yapabilir.
BAĞIŞTAN RÜCU: Vazgeçebilme şartıyla yapılan bağışta, gayrimenkul bağışı kabul eden kişi adına tescil edilir, fakat tapu siciline rücu (geri dönme) şartı şerh edilir. Bağışı kabul edenin, bağışlayandan önce ölmesi durumunda gayrimenkul, mahkeme başvurusuna gerek olmadan bağışlayana geri döner.
BAHÇE DUVARLARI: Yapıların bahçeleri boyunca koruma amaçlı döşenen duvarların yüksekliği, binaların yol tarafındaki cephe hatlarının önünde 0,5 metreyi, gerisinde ise 2 metreyi geçemez. Bahçe duvarlarının üzerine 1 metreyi aşmayan parmaklık yapılabilir. Tehlikeli ve eğimli yerlerde ilgili belediye yetkilidir.
BAHÇE UZAKLIKLARI: İnşaatın, yola veya komşu parsel sınırlarına en yakın noktası bahçe uzaklığıdır. İmar planında belirtilen cephe çizgisinden daha önce inşaat yapılamaz. İmar planında bahçe uzaklığı bilgisi yoksa, bu uzaklıklar ilgili belediyenin imar mevzuatına göre belirlenir.
BALON ÖDEME: Konut kredisi geri ödeme planında, tarihi ve miktarı önceden belirlenmiş toplu ödeme. Genellikle bu tür ödemeler vade sonuna yakın tarihlerde yapılır. Bu toplu ödeme tutarı sizin aylık düzenli geliriniz üzerinden hesaplanır.
BALTA İFRAZI: Bir parselin ifraz yoluyla iki parsele dönüştürülmesi durumunda, yola cephesi olmayan arka parseli yola bağlamak için dar çıkmaz bir sokak yapılır.  Bu şekilde ayrılan parsel ve yolun şekli baltayı andırdığı için balta ifrazı denir.
BAŞVURU FİŞİ: Akitli veya akitsiz işlemler için Tapu Sicil Müdürlüğü’ne sözlü olarak başvuran hak sahibinin veya yetkili temsilcinin, bu sözlü isteklerinin müdürlükçe yazıya geçirildiği formdur.
BAYINDIR HALE GETİRME: Bir arazinin üzerinde yapı yapılmasına elverişli hale getirilmesidir.
BELEDİYE RAYİÇ BEDELİ: Gayrimenkullerin güncel piyasa koşullarında belediyelerce belirlenen minimum alım satım bedelidir.
BELEDİYE SINIRI: Belediye meclis kararı, İl İdare Kurulu ve İçişleri Bakanlığı’nın onayı ile kesinleşmiş plan ve haritalarla sınırları belirlenmiş Belediyelerin yetki ve sorumlu olduğu idari alan.
BELİRSİZ SINIR: Zeminde mevcut olmamasına rağmen dengeleme planına uygun olarak sınırlandırma krokisinde kahverengiyle gösterilen sınırdır.
BETONARME: Eğilme ve çekme kuvvetlerine mukavemet gösterebilmesi için, uygun oranda demir ve beton kullanılmış yapı türü.
BEYAN: Üçüncü kişileri bilgilendirmek ve uyarmak amacıyla taşınmazın eklentileri, kısıtlamaları, tesisi artık mümkün olmayan ayni hakları, vesayet altına alma, işçi ve yüklenicinin işe başlama tarihi, kamulaştırma ibaresi gibi hukuki durum ve akıbetini tapu kütüğündeki özel sütununa işlenerek belirtilmesidir.
BEYAN DEĞERİ: Emlak beyannamesinde belirtilen tapu harcına esas matrah değeridir.
BİLA: “Siz, sız” şeklindeki olumsuzluk ekidir. Örneğin bila bedel(bedelsiz), bila istisna (istisnasız) anlamına gelir.
BİLİRKİŞİ (EHLİVUKUF): Herhangi bir gayrimenkulün kıymetinin belirlenmesi için görüşüne başvurulan, özel ve teknik bilgiye sahip uzman kişiye verilen addır.
BİLUMUM: Tüm, Bütün,-in hepsi,tamamı.
BİNA CEPHESİ: Binanın toprak üzerindeki ilk katının parselin yol tarafındaki duvarına bakan dış yüzüdür. Köşebaşı parsellerde ise binanın kot aldığı yol tarafında toprak üstünde bulunan ilk kat duvarının dış yüzeyidir.
BİNA DERİNLİĞİ: Binanın ön ve arka cephe hattı arasındaki dik uzaklıktır. Bina derinlikleri azami 40 m.'yi geçmemek ve hiç bir yerde arka bahçe sınırına 3 m.’den fazla yaklaşmamak şartı ile hesaplanır.
BİNA ETEĞİ: Bir binadaki bodrum katının dış duvarlarının toprak üzerinde kalan bölümü.
BİNA VARAKASI: Tarihi önemi olan bir binanın yaşını ispat etmek için valilik tarafından verilen belge.
BİNA YÜKSEKLİĞİ: Binanın kot aldığı noktadan saçak üst seviyesine kadar olan yükseklik. İmar planı ve yönetmelikte öngörülen yüksekliği 1 metreyi geçmeyen korkuluklar, merdiven gereçleri, bacalar, lüzumlu su depoları, asansör kuleleri ve benzeri yerler bina yüksekliğine dahil değildir.
BİRLİKTE ÖLÜM KARİNESİ: Miras ölümle açılır. Mirasçı olabilmek için miras bırakanın ölüm gününde sağ olması gerekir. Varisleri belirlemede ölen kişilerin, hangisinin önce hangisinin sonra öldüğü ispatlanamıyorsa bu kişilerin aynı anda ölmüş olduklarını varsayan birlikte ölüm karinesi kuralı uygulanır.  Bu kişiler birbirine mirasçı olamazlar. Ölüm tarihinde sağ olan yasal mirasçılarda mirastan pay alırlar.
BİTİŞİK NİZAM: Bir veya birden fazla komşu parsellerdeki binalara bitişik olan yapı nizamı. Bitişik nizam binaların ortak alanından arka bahçeye çıkış sağlanır.
BLOK BAŞI BİNA: İkiden fazla bloktan oluşan yapının yalnız bir yanının komşu parseldeki binaya kısmen veya tamamen bitişik olmasıdır.
BOĞAZİÇİ YASASI: İstanbul Boğazına özel olarak çıkarılan bu yasa, tarihi, kültürel değerleri, doğal güzellikleri korumak için kıyı bölgesindeki yapılaşma kurallarını belirler.
BÖLGE PLANI: Gelişme olanakları, sektörel hedefleri, sosyo-ekonomik faktörleri, ulaşım ağı, altyapı ve çevre dağılımını göz önünde bulundurarak  kentteki oturma bölgeleri, ticaret bölgeleri, sanayi bölgeleri ve endüstriyel bölgelerin belirtildiği makro düzeydeki yerleşim planlarıdır.
BRÜT GELİR: Gayrimenkulün tüm işletme ve kullanımından sağlanan kira, ortakçılık ve diğer gelirlerinin toplamıdır. Brüt gelir hesabında işletme giderleri dikkate alınmaz.
BRÜT İNŞAAT ALANI: Yapının inşa edilen bütün alanlarının toplamıdır. Bu alana avlular, aydınlıklar, hava bacaları, doğal zemine oturan teraslar, saçaklar dahil edilmez.
BRÜT KİRA: İşyeri kira sözleşmelerinde, kiracının kira bedeli üzerinden %20 stopaj kesintisi yaparak, muhtasar beyanname vermek suretiyle bu kesintiyi ilgili vergi dairesine ödemekle yükümlüdür. Kiranın net olarak belirtildiği durumlarda ise, kiracı netten brüte giderek kira bedelini hesaplayacaktır. (Brüt kira = Net kira / 0,8)
BRÜT KİRA ÇARPANI: Gayrimenkullerin değerinin belirlenmesinde satış fiyatının aylık brüt kiraya bölünmesi sonucu elde edilen orandır.
BRÜT BETON: Üzerine sıva yapılmadan kalıptan çıktığı gibi bırakılan beton.
BÜTÜNLEYİCİ PARÇA (MÜTEMMİM CÜZ): Bir binanın birbirinden bağımsız değerlendirilemeyecek ve ayrılamayacak olan bütünleyici parçası. Ör. binanın çatısı.

C
CİNS TASHİHİ: Arsa veya araziler üzerine yeni bina inşa edilmesi veya mevcut binanın yıkılarak arsa haline dönüştürülmesi  için tapu kütüğünde kayıtlı olan taşınmazın cinsinin değiştirilmesi işlemidir.

D
DAİRE: Tamamlanmış yapılarda aynı çatı altında birden fazla yapılan bölümlerin her birine denir.
DAMGA VERGİSİ: Kişiler veya kuruluşlar arası hukuki işlemlerin geçerliliğini belgeleyen kağıtlardan alınan vergidir. Örneğin yıllık kira bedeli üzerinden Binde 1,89 oranında alınan vergidir.
DEVRE MÜLK: Bir mülkün yılın belirli dönemlerinde ayrı ayrı kişilere satılmasıdır.
DÖNÜM: Eni ve boyu kırkar arşına karşılık gelen eski bir yer ölçüsü, yaklaşık 1000 m2.
DUBLEKS: İki katlı olup ikinci katına içten merdivenle çıkılan konut.

E
EBEVEYN BANYOSU: Yatak odasında bulunan banyoya denir.
ECRİMİSİL: Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle alınan işgal ücretidir.
EKSPERTİZ: Bir arsaya veya yapıya belirli ölçütlere göre değer biçilmesi işidir.
EMLAK: Ev, işyeri, arsa, bağ, bahçe, tarla, ve arazi gibi taşınmaz malların ortak adıdır.
EMLAK BEYANI: Şahıs, kurum ve kuruluşlar belli bir süre içinde edindikleri taşınmaz malları belediyeye bildirmek ile yükümlüdürler.  Bağlı oldukları belediyelerden makbuz karşılığı aldıkları belgeye denir.
EMSAL: Bir yapı veya konuta ait satış ya da kira bedelinin, benzerleriyle karşılaştırılmasıdır.

G
GABARİ: Yapılacak bir binanın belediyece öngörülen azami yüksekliğine denir.
GAYRİMENKUL: Taşınmaz mal.
GECEKONDU: Hazine arazileri üzerinde izinsizce çok kısa sürede yapılan kaçak yapılara denir.
GİYDİRME CEPHE: Çok katlı binaların dış cephelerine uygulanan, taşıyıcı olamayan, çoğu camlı ya da kompozit panel örtüdür.
GÖTÜRÜ: Bir yapı işinin baştan kararlaştırılan tutar karşılığında yükleniciye yaptırılmasına dayanan sözleşme türü.

H
HACİZ: İhtilaflı işlerden doğan pürüzün çözümü için icra müdürlüğünde başlatılan işlemle borçlunun mallarına konulan şerhe denir.
HALİ HAZIR HARİTA: Arazinin üzerindeki her şeyi zeminde tespit edip ölçeklendirerek pafta üzerine konulmasıdır.
HİBE: Bir mülkiyetin karşılığında bir bedel olmaksızın devredilmesidir. Bu durumda hibeyi kabul eden kişi binde 36 harç öder.
HİSSELİ TAPU: Birden fazla kişinin sahip olduğu tapuya denir.

İ
İFRAZ: Bir taşınmazın birden fazla parsele ayrılarak tapu kütüğüne ayrı ayrı tescil edilmesi işlemine denir.
İMAR AFFI: Kaçak yapıların ya da imar kurallarına uygun yapılara kaçak eklenmiş bölümlerin imar affı kanunu ile aklanarak mülkiyet hakkı verilmesidir.
İMAR ÇAPI: Belediyelerce bir arsanın üzerine yapılabilecek olan yapının taban alanı, toplam inşaat alanı, kat adedi, binanın yüksekliği, komşu mesafeleri ve yol cephelerini gösteren onaylı belgedir.
İMAR DURUMU: İmar parselinin sınırını, boyutlarını, imar planında kullanım şeklini ve yapılacak yapının teknik şartlarını belirten belgedir.
İMAR PLANI: Nüfusu 10.000’ı aşmış yerleşmelerde imar yasasına göre yapılması zorunlu olan fiziksel plan.
İNŞAAT SEVİYE TESPİT TABLOSU: Yapılan incelemeler sonucunda inşaatın ilerleme derecesi seviyelendirilir. Yapıların tespit edilen seviyelerine göre, inşaat için bazı izin veya krediler alınabilir
İNŞAAT TAMAMLAMA KREDİSİ: Bir arsa üzerinde inşa edilmeye başlanıp yarıda kalmış inşaatlar için bankalar tarafından belli şartlar altında verilen krediye denir.
İNTİFA HAKKI: Gayrimenkul üzerindeki yararlanma ya da kullanma hakkına denir. Gayrimenkul sahibi; mülkiyeti üzerinde tutup kullanma hakkını başkasına devredebilir. İntifa hakkı sahibi ise gayrimenkulden yararlanma yetkisine sahip olur. Gayrimenkulü satamaz ya da ipotek ettiremez.
İPOTEK:  Tapuda alım-satım işlemlerinde geciken borcu tahsil etmek ve mevcut kredilerin teminatını oluşturmak için belirli bir taşınmazın teminat gösterilmesidir.
İRTİFAK HAKKI: Gayrimenkul sahibi, ilgili mülkün bir başkası tarafınsan kullanılmasına izin verdiği zaman ortaya çıkan yararlanma hakkına denir. Örneğin iki emlaktan diğerine geçiş hakkı tesisi gibi…
İSKAN: Yapı kullanma izin belgesi olarak da bilinen iskan, inşaat çalışmaları biten yapının daha önceden tasdiklenen projesine uygun inşa edildiğinin göstergesidir.
İSTİMLAK: Kamulaştırma.
İŞTİRA HAKKI: Bir taşınmazı satın alma hakkıdır. Mal sahibiyle karşılıklı olarak imzalanan anlaşma tapuya tescil edilir, süresi 10 yıldır. Taşınmaz başkasına satılsa da bu hak geçerlidir.
İZALE-İ ŞUYU: Hissedarlar arasında çıkan anlaşmazlıkların ve uyuşmazlıkların mahkeme yoluyla giderilerek paylaşılamayan emlakın satışını isteme şekline denir.

K
KADASTRO: Her çeşit arazi ve mülklerin, alanını, sınırlarını ve değerlerinin belirtilerek harita planlarına işlenmesidir.
KADASTRO ÇAPI: Tapuca tescil edilmiş arazi parçalarının sınırlarını gösteren belgedir.
KAGİR: Betonarme, kerpiç veya ahşap olmayan demektir.
KAT İRTİFAKI: Bir arsa üzerinde yapılmakta olan bir veya birden çok yapının dükkan, mağaza, daire, kat, salon,  mahzen, depo gibi bağımsız bölümleri için yapı tamamlandıktan sonra geçilecek kat mülkiyetine esas olmak üzere, o arsanın maliki veya ortak malikleri tarafından arsa payına bağlı olarak irtifak hakkıdır.
KAT KARŞILIĞI SÖZLEŞMESİ: Boş bulunan arsanın bina yapılması karşılığı bedel ödemeksizin müteahhitlere verilip, yapılacak olan konuttan ücretsiz olarak daire alınması için yapılan sözleşmedir.
KAT MÜLKİYETİ: Tamamlanmış bir yapının dükkan, mağaza, daire, kat, salon,  mahzen, depo gibi bağımsız bölümlerden ayrı ayrı ve başlı başına kullanılmaya elverişli olanların üzerinde, o taşınmazın maliki veya ortak malikleri tarafından Kat Mülkiyeti Kanunu'na göre kurulan özel mülkiyet hakkına denir.
KAT YÜKSEKLİĞİ: Binanın herhangi bir katının döşeme üstünden bir üstteki katının döşeme üstüne kadar olan uzunluğa denir.
KAYNAK HAKKI: Su hangi arazide çıkıyorsa o tapunun sahibi kaynak sahibidir. Su az ise kendisi kullanır, su fazla seviyedeyse yönünü değiştiremez ve doğal yoluyla diğer tarlalara gider.
KAZAİ TAKSİM: Hissedarların anlaşamayarak dava yolu ile yapılan taksime denir.
KOORDİNELİ ÇAP: Bir parselin kadastro pafta üzerinde koordinatlarının gösterildiği belgedir.
KROKİ: Bir bölgenin veya parselin, üzerindeki yapı ve tesisleri gösterecek şekilde yaklaşık biçimde çizimidir.
KURU MÜLKİYETİ:  İntifa hakkının söz konusu olduğu gayrimenkul üzerinde yararlanma ve kullanma hakkına sahip olmayan ama tapu üzerinde mülkiyetin sahibi olarak görünen kişidir.

M
MERKEZİ ISITMA: Bir binanın çeşitli bölümlerini ısıtmak için merkezi kazan veya ısıtıcıdan borularla sevk edilen sıcak su  ya da kanallarla sevk edilen sıcak hava kullanılarak yapılan ısıtma sistemidir. Merkezi ısıtma sistemlerinde ısınma giderlerinin paylaştırılmasına ilişkin usul ve esaslar Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yürürlüğe konur.
MEVZİİ İMAR PLANI: Bir bölgeye mahsus olan mevcut planların yerleşmiş nüfusa yetersiz kalması veya yeni yerleşim alanlarının kullanıma açılması gereğinin ve sınırlarının ilgili idarece belirlenmesi halinde, yönetmeliğin plan yapım kurallarına uyulmak üzere yapımı mümkün olan, yürürlükteki her tür ve ölçekteki plan sınırları dışında, planla bütünleşmeyen konumdaki, sosyal ve teknik altyapı ihtiyaçlarını kendi bünyesinde sağlayan, raporuyla bir bütün olan imar planıdır.
MİRASIN İNTİKALİ: Ölen bir kişinin mal varlığı, alacak ve borçlarının mirasçılarına geçmesine denir.
MİRİ ARAZİ: Kuru mülkiyeti devlete ait olup, intifa hakkı başkalarına ihale edilmiş araziye denir.
MÖBLELİ: İçinde eşyası bulunan daireye denir.
MUHDESAT: İmar uygulaması yapıldıktan sonra oluşacak parsellerde eski sahiplerinin varsa bina veya ağaçlarının bedelinin ödenmesidir. Bina veya ağaçlarının bedeli ödenmeden terkin edilemez ancak hala kullanmaya devam ediliyorsa meni müdahele davası açmak gerekir.
MURİS MUVAZAASI: Miras bırakan kişiler, ölümlerine yakın dönemlerde taşınmazlarını bazı mirasçılarına devretmekte, diğer mirasçılarını miras paylarından mahrum bırakmaktadır. Miras bırakan kişinin mallarını mirasçılarından kaçırması halinde açılacak davaya denir.
MÜSTAKİL TAPU: Tek bir kişiye ait olan ve sınırları, yeri kadastral paftalarda belirtilen hissedarları olmayan tapu demektir.
MÜCAVİR ALAN: Belediye sınırları içerisinde olmayan ancak belediye imar faaliyetleri kapsamına giren alanlardır.

N
NAZIM PLANI: Bir kentin gelecekte alacağı biçimi gösteren, büyükşehir belediyelerince yapılan planlardır.  Yani kentin haritaları üzerine çizilen ve arazi parçalarının kullanış biçimleri ile başlıca bölge tiplerini belirten, sağlıklı, bilimsel doğrulara uygun ve içinde yaşayacak insanları mutlu edecek şekilde düzenlenen ve şehrin gelişmesine yön veren plânlardır.

NİZAM: Binaların yan yana sıralanış düzenidir. Ayrık nizamda aralarında toprak parçası vardır; bitişik nizamda duvarları ortaktır; blok nizamda bir veya birden fazla komşu parsellerdeki bina duvarları ortaktır.

O
ORTAK YERLER: Kat irtifakı veya kat mülkiyeti kurulmuş binalarda bağımsız bölümler dışında kalıp, korunma ve ortaklaşa kullanma veya faydalanmaya yarayan yerlere denir. Çatı, temeller, ana duvarlar, avlular, merdivenler, koridorlar, kalorifer, su, havagazı ve elektrik tesisleri gibi.

Ö
ÖLÜNCEYE KADAR BAKMA SÖZLEŞMESİ: Kendisine veya bir başkasına bakılması için malını bir 3. kişiye devretmesidir. Malını bağışlayan kişi öldüğünde bağıştan rücu edilebilir

P
PAFTA: Büyük haritayı meydana getiren belirli ölçekteki tapuların veya kadastro haritalarının her birine denir.
PARSEL: İmar yasalarına göre belli bir amaç için ayrılıp sınırlanmış arazi parçası, bir adanın parçalarından her birine denir.
PARSELASYON PLANI: Parseller içerisinde yol, meydan, yeşil alan, park, otopark gibi kamu hizmetlerine ayrılan yerlerden herhangi birini kapsayacak şekilde yapılan taşınmaz malları ayırma işlemini gösterir.

R
RESTİTÜSYON PROJE:  Kısmen veya tamamen yok olmuş bir yapının elde bulunan fotoğraf resim kalıntı türü kaynaklardan yararlanarak projesinin eski haline uygun yapılmasıdır.
RESTORASYON: Tarihi nitelik taşıyan yapıların aslına uygun olarak onarılması işi.
RIZAİ TAKSİM: Hissedarların anlaşarak noterde tescil edilerek yapılan taksime denir.
ROPERLİ KROKİ: Yapı kullanma izin belgesi öncesinde yapının projesine uygun olup olmadığının kontrolü için istenen, yapı ile ilgili ölçülerin bulunduğu vesikaya denir.
RÖLEVE PROJE: Var olan yapının yerinde alınan ölçülerle durumunu ortaya koyan proje hazırlama safhasında ön fikir sağlayan projedir.

S
SAÇAK SEVİYESİ: Binaların son kat taban döşemesi üst kotudur.
SATIŞ VAADİ SÖZLEŞMESİ: Bir taşınmazın satım sözleşmesinin yapılmasını isteme hakkı veren bir ön sözleşmedir. Noterden yapılan satış vaadi sözleşmesi bir taahhüttür ve tapuya şerh ettirilmelidir.
SINIR İHTİLAFI: Parselin sınırının nereden geçtiği yönünde zemin veya harita üzerindeki uyuşmazlığa denir.
SİT ALANI: Doğal veya insan ürünü bütünlüğü, tarihsel, sanatsal, estetik, etnografik, bilimsel, edebi veya mitolojik önemi dolayısıyla korunması gereken alan, yapı ve çevrelerdir.
SÜKNA (OTURMA) HAKKI: Oturma hakkı, bir binadan veya onun bir bölümünden konut olarak yararlanma yetkisi verilmesidir. Oturma hakkı, başkasına devredilemez ve mirasçılara geçmez.

Ş
ŞERH: Tapu kütüğünde, mal sahibinin haklarını kısıtlama amacı ile belirtme yapılması anlamına gelmektedir. Tapuya yapılan şerh 5 yıl süre ile geçerlidir.
ŞUFA HAKKI: Bir taşınmaz malın satılması durumunda onu diğer alıcılara nazaran öncelikle satın alabilme hakkıdır. Hissedarlar arasında bir taşınmazın satışı sırasında öncelikli olarak hissedarlardan birine satılmasıdır.

T
TAHSİS: Gecekondu Kanunu, İmar Affı Kanunu, İskan Kanunu gibi bir kanun hükmüne dayalı olarak belirli ve genel bir amacın gerçekleştirilmesi için şartlı olarak bir taşınmaz malın şartları taşıyan kişi veya kuruluşlara resmi bir yazı ile devredilmesi işlemidir.
TAKRİR: Malik veya hak sahibinin, düzenlenen resmi senet veya tescil istem belgesini tapu sicil müdürü huzurunda “okudum” yazarak imzalamasına takrir denir.
TAKSİM: Taraflar anlaşarak veya mahkeme yoluyla hisseli bir taşınmazın hissedarlar arasında paylaşımıdır.
TAPU İPTAL DAVASI:  Kişiye ait bir taşınmaz tapudan silinirse veya hak kaybı bir başkasına geçerse tapu iptal davası açılabilir. Zaman aşımı ileriye sürülen nedene göre değişir; Muvazaalı işlemlerde zaman aşımı yoktur. Sözleşmeden kaynaklanan borç ilişkilerinde zaman aşımı 10 yıldır. Haksız fiillerde ise 1 yıldır.
TAPU VE KADASTRO MÜDÜRLÜKLERİ: Kadastral topografik haritasına dayalı olarak taşınmaz malların akitli ve akitsiz işlemleri ile arazi, arsa ve binalar üzerinde yapılan değişikleri işleyen, kayda geçen, bunların sicilini tutup hukuki durumlarını tespit eden devlet dairelerine denir.
TAPU SENEDİ: Bir mülkün kime ait olduğunu gösteren resmi belge.
TEDBİR: Emlak ile olan ihtilafın ve alacaktan doğan ihtilafın çözümü için taşınmaza konan şerhe denir.
TEFRİK: Ormandan ayırılan alanlardır. Makilik, Zeytinlik alanlar gibi
TERKİN: Tapudaki bir şerhin borcunun ödenmesi halinde kaldırılması işlemidir.
TEVHİD: Tapu kütüğünde kayıtlı birden fazla taşınmazın tek bir parsel haline getirilmesidir.
TOPLU KONUT: Sosyal imkanları ve fiziksel altyapısıyla birlikte gerçekleştirilen çok sayıda konut birimine denir.
TRAMPA: Bir gayrimenkulun başka bir gayrimenkul ile değiştirilmesi işidir. Bu durumda her taşınmaz için ayrı ayrı binde 48 harç ödenir.

U
UYGULAMA İMAR PLANI: Mevcut haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilmiş, gerekli imar uygulama programlarını esas alan uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır.

Ü
ÜST HAKKI: Arsa sahibinin bir başkası ile yaptığı sözleşme ile arsanın altına veya üstüne yapılacak inşaatın devir etmesidir. Tapu başkasının mülkiyetinde, inşaat başkasının mülkiyetindedir.

V
VAZİYET PLANI: İnşaat alanında bulunan yapıların konumunu yukarıdan gösteren, yerleşim planıdır.
VEFA HAKKI: Tapu sahibinin sattığı taşınmazı aynı satış şartlarıyla geri almasını sağlayan kişisel bir haktır. Tapu kütüğüne şerhi şart olan bu hak, taşınmazını satan ancak bedelinin tamamını almamış olan satıcılara güvence olarak kullanılabilir.
VEKALET: Kişinin kendi iradesi ile tayin vekil, sözleşme uyarınca kendisine yükletilen işin yerine getirilmesi işini borçlanır.
VERASET BEYANI: Varislerin mahkeme kanalı ile kendilerini ispatlamaları neticesinde menkul ve gayri menkullerini kendi adlarına veya müşterek olarak ilgili daireye beyanda bulunmalarına denir.
VERASET İLAMI: Kanuni varislerin ölenin varisleri olduklarını resmi kayıt evrakları neticesinde kendilerini kanıtlayarak ilgili mahkemeden almış oldukları tasdikli belgeye denir. Ölümden sonra 4 ay içerisinde alınmalı ve Maliyeye beyan edilmelidir.

Y
YIKMA RUHSATI: Bir yapıyı yıkmak için ilgili belediyeden alınan izin belgesidir.
YOLA İHDAS: İmar planı gereği kapanan yolun arsaya dönüştürülmesi işlemidir.
YOLA TERK: Bir arsanın belirli bir kısmının açılacak yol için terk edilmesidir.
YÖNETİM PLANI: Kat mülkiyeti kurulmuş bina veya sitenin nasıl yönetileceğini, kat maliklerinin hak, borç ve sorumluluklarını düzenlenmesi için tüm kat maliklerince imzalanmış olan belgedir.

Z
ZİLYETLİK: Arazilerde zilyetlikten mülk edinmek için imar ve ihya etmek ve 20 yıl zilyetliğinde bulundurmak gerekir. Gayrimenkullerde ise mülkiyetine sahip olmasa da o gayrimenkul üzerinde kullanım hakkına sahip olma durumudur. Örnek verecek olursak; Mülk sahibi, evini başkasına kiraladığı an itibari ile o evin zilyetliğinden kopmuş olur. Evin zilyeti, evin kiracısına geçmiş olur.

ADA : Çevresi kamuya ait cadde, sokak, yol, kanal, ark, dere, göl, deniz gibi doğal ve yapay sınırlarla, kadastro çalışma alanı sınırı ile veya Devlet Demir Yolları arazisi ile çevrili parseller topluluğuna kadastro adası denir. Ada numaraları 101’den başlar, köy sınırı içindeki tüm parseller ölçülünceye kadar numaralar aralıksız birbirini izler.

AHZ-U KABZA : “Bedeli tahsil etmeye” demektir. Daha çok vekaletnamelerde geçer, satış bedelini tahsil edebilmek yetkisi, anlamına gelir.

AİLE KONUTU : Aile konutu, ailenin devamlı olarak ikametine ayrılan konuttur. Medeni Kanunun 19. Maddesinde aile konutunun bulunduğu yere "yerleşim yeri" adı verilmiştir. Buna göre; yerleşim yeri, bir ailenin sürekli kalmak niyetiyle oturduğu yerdir. Bir ailenin aynı zamanda birden fazla yerleşim yeri olamaz. Demek ki, bir ailenin birden fazla aile konutu olamaz. Mede i Kanunun 19. Maddesinde sözü edilen yerleşim yerindeki konut, "aile konutudur." Bir aile pek çok yerde konut sahibi olabilir,ancak bunlardan sadece birisi medeni kanunun aradığı anlamda aile konutudur.

AİLE YURDU : Bir kimsenin bir evi veya tarıma veya sanayiye elverişli taşınmazları eklentileri ile beraber ailesine tahsis ederek ailesini koruyucu birtesis (yurt) oluşturmasıdır. Aile yurdu kurulduğu tapu kütüğünün şerhler sütununa yazılır.

AKİTLİ İŞLEMLER : Tapu sicil müdürlüğünde resmi senet düzenlenerek yapılan işlemlerdir. Satış, bağış, taksim, ölünceye kadar bakma akdi, ipotek ve irtifakhakları akitli işlemlere örnek gösterilebilir. Tapu Kanununun 26.Maddesinde mülkiyet ve mülkiyet dışındaki ayni hakların kurulması vedevri için tapu sicil müdürlüğünde resmi senet düzenleneceği belirtilmiştir. Şahsi haklar için resmi senet düzenlenmez.

AKİTSİZ İŞLEMLER : Tapu Kanununun 26. Maddesinin dışında kalan, ayni hakların kurulması vedevri ile ilgili olmayan kişisel hakların şerhi, terkin, düzeltme, değişiklik, ayırma, birleştirme, mirasın intikali gibi hak sahibinin veya malikin tek taraflı iradesi ile tapu sicil müdürlüğünde yapılan işlemlerdir. Akitsiz işlemler için resmi senet yerine Tescil İstem Belgesi düzenlenir.

ALENİYET : Açıklık. Tapu sicil bilgilerinin sadece ilgililerine açık olması ilkesi demektir.

ANA SİCİLLER : Ana siciller tapu sicilinin asli unsurlarıdır ve şunlardan oluşur:
a) tapu kütüğü
b) kat mülkiyeti kütüğü,
c) yevmiye defteri,
d) resmibelgeler (resmi senet, plan, mahkeme kararı ve diğerleri)

APLİKASYON (YER GÖSTERME) : Kadastro paftalarındaki parsel köşe noktalarının yeniden zeminde belirtilmesidir. Parselin zemindeki sınırlarının gösterilmesidir.

APOSTİLLE : 5 Ekim 1961 tarihinde La Haye sözleşmesine katılan ülkelerden birisi yetkili makamı tarafından belgenin düzenlendiği anlamına gelir. Vekaletname, yetki belgesi ve diğer belgeler üzerinde “Apostille(Convention de La Haye du Octobre 1961)” ibaresi varsa o yerdeki Türk konsolosluğu tasdikine gerek olmadan belge Türkiye’de geçerli kabul edilir.

ARAZİ : Sınırları yeterli vasıtalarla belirlenmiş, yatay ve düşey sınırları bulunan zemin parçasıdır.

ARSA : Belediye ve mücavir alan sınırları veya köy yerleşik alanlarında yapılan planlarla iskan (yapılaşma) sahası olarak ayrılmış yerlerde bulunan arazi parçalarına arsa denir.

ARSA PAYI : Kat irtifakı veya kat mülkiyeti kurulmuş binalarda her bir bağımsız bölüme tahsis edilmiş zemindeki (arsadaki) ortak mülkiyet payına arsa payı denir.

ASKERİ GÜVENLİK BÖLGESİ : Kamu ve özel kuruluşların çevresinde Bakanlar Kurulunca tesis edilir.

ASKERİ YASAK BÖLGE : Yurt savunması bakımından hayati önem taşıyan askeri tesis ve bölgelerin çevresinde Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenen sınırlar içerisinde kalan bölgedir. Askeri yasak bölgeler 1 inci ve 2 inci askeri yasak bölgeler olmak üzere ikiyeayrılır. 1 inci derece askeri yasak bölgeler içerisindeki taşınmazmallar kamulaştırılır. 2 inci derecedeki askeri yasak bölgelerde yabancı uyruklu kimseler taşınmaz edinemezler, edinmişlerse tasfiye edilir. Yabancılar izin almadan bu bölgede taşınmaz kiralayamazlar. Bu hükümlere aykırı hareket edenler cezalandırılır. Yetkili komutanlıkça izin verilmeyen her türlü inşaat durdurulur.

AYNİ HAKLAR : Kişilerin eşya üzerinde doğrudan doğruya hakimiyetini sağlayan ve bu nedenle herkese karşı ileri sürülebilen haklardır. Örnek: Mülkiyet hakkı.

AYNİ SERMAYE TAAHHÜDÜ : Bir taşınmaz malın mülkiyetinin veya ayni bir hakkın, yeni kurulmakta olan veya önceden kurulmuş bulunan bir şirkete ortak olmak amacıyla devredilmesi işlemidir.

AZİL : Vekaletnamedeki vekilin ve yetki belgesindeki temsilcinin yetkisinin sona erdirilmesi, azledilmesidir. Azil noterden yapılabileceği gibi tapu sicil müdürlüğüne verilecek bir dilekçe ile de yapılabilir. Azil belgesi tapu sicil müdürlüğüne ulaşınca aziller siciline kaydedilir. Vekaletle yapılan işlemlerde aziller sicilinden mutlaka arama yapılarak vekilin yetkisinin devam edip etmediğine bakılır.

 

 

-----B-----

BAĞIMSIZ BÖLÜM : Kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş yerlerde ana gayrimenkulün ayrı ayrı ve başlı başına kullanılmaya elverişli olan ve her biri kat mülkiyeti kütüğünde ayrı bir sayfaya tescil edilen konut, dükkan, mağaza gibi bağımsız mülkiyete konu bölümlerine bağımsız bölüm denir.

BAĞIMSIZ VE SÜREKLİ HAKLAR : Bkz. Müstakil ve daimi haklar.

BAKİYE : Kalan. Bir alacaktan geriye kalan miktar.

BAŞVURU FİŞİ : Akitli veya akitsiz işlemler yaptırmak için tapu sicil müdürlüğüne sözlü olarak başvuran hak sahiplerinin bu sözlü istemlerinin müdürlükçe yazıya geçirildiği, müdür veya memurca doldurulan matbu formdur. Başvuru fişi mutlaka iki nüsha düzenlenerek birisi başvuran kimseyeverilir, diğeri dosyasında muhafaza edilir.

BEYAN : Üçüncü kişileri aydınlatmak, bilgilendirmek ve özellikle uyarmak amacıyla tapu kütüğündeki özel sütununa işlenen taşınmazın hukuki durum ve akıbetini gösteren belirtmelerdir.

BİLA : “siz, sız” şeklindeki olumsuzluk ekidir. Bila faiz: faizsiz, Bila bedel: bedelsiz gibi.

BİLUMUM : Bütün, tüm, tamamı.

BÜTÜNLEYİCİ PARÇA : Bir eşyayı tamamlayan ve asıl eşya zarar görmeden ondan ayrılmayan parça. Bkz. Mütemmim cüz.

 

 

-----C-----

CEBRİ İCRA : Yerine getirilmeyen veya ödenmeyen bir borcun icra müdürlüğü aracılığı ile tahsili.

CEBRİ SATIŞ : Üzerinde haciz veya ipotek kaydı bulunan borçluya ait taşınmaz malın borcu tahsil amacıyla icra müdürlüğü veya alacaklı kamu idaresi kanalıyla satılarak, ihale alıcısı adına tescili işlemidir.

CİNS DEĞİŞİKLİĞİ : Bir taşınmazın cinsinin yapısız iken yapılı veya yapılı iken yapısız hale, bağ, bahçe ve benzeri iken arsa ve arazi, arsa ve arazi veya yapılı iken bağ, bahçe ve benzeri duruma dönüştürmek için paftasında ve tapu sicilinde yapılan işlemdir.

 

 

-----D-----

DAMGA VERGİSİ : 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa ekli (1) sayılı tabloda belirtilen tapu işlemlerinden tahsil edilen vergidir.

DEĞİŞİKLİK : Tapu siciline başlangıçta doğru olarak yazılmış bir kaydın sonradan vuku bulan olaylar ile anlam ve önemini yitirmiş veya kapsamında farklılık olması halinde malik veya hak sahibinin talebi ile sicildeki kaydın gerçeği yansıtır hale getirilmesidir. Değişiklik, düzeltmeden(tashihten) farklıdır. Değişiklik işlemine en güzel örnek cins değişikliğidir.

DEĞİŞİKLİK İŞLEMLERİ : Kadastro paftasında değişiklik yapılmasını gerektiren ayırma, birleştirme, cins değişikliği gibi tapu fen işlemlerine değişiklik işlemleri denir.

DERECE : İpoteklerin tescil edildiği sıralama. İpoteklerin bir birine üstünlüğü tarih ve yevmiye numaralarına göre değil, tapu kütüğünde işgal ettiği derece ve sıraya göre belirlenir. İpoteklerin diğer haklara üstünlüğü ise tarih ve yevmiye numarasına göre belirlenmektedir. Bkz.İpotek derecesi.

DEVLETİN SORUMLULUGU : Medeni Kanunun 1007. maddesi uyarınca, tapu sicilinin tutulmasından kaynaklanan zararlardan kusursuz dahi olsa Devletin sorumlu olması demektir. Sicili tutan tapu memuru ise ancak kusurlu olması halinde ve kusuru oranında sorumludur.

DEVRE MÜLK : Mesken olarak kullanılmaya elverişli bir yapı veya bağımsız bölümün ortak maliklerinden her biri lehine bu yapı veya bağımsız bölümden yılın belli dönemlerinde (devreler halinde) müşterek mülkiyet payına bağlı olarak yararlanılmak üzere kurulan bir irtifak hakkıdır.

DEVLETİN SORUMLULUĞUNDA RûCÜ : Hazinenin ödediği tazminatın tamamını veya bir kısmını kusurlu tapu memurundan istemesidir.

DEVRE TATİL : Mülkiyet payına bağlı olmayarak genelde turizm bölgelerinde belli tarihlerde tatil yapmak hakkıdır. Her bir devre ayrı tarihlerde ayrı şehir veya ülkelerde kullanılabilmektedir. Bu hakkın tapu siciliyle ilgisi yoktur, ayni bir hak olmayıp şahsi bir haktır.

DÖNER SERMAYE ÜCRETİ : TKGM. Döner Sermayesi İşletmesi hesabına, tapu işlemlerinden tahsil edilen ve tutarı her yıl başında döner sermaye yönetim kurulunca yeniden belirlenen ücrettir.

DÜZELTME : Tapu kütüğüne yanlış yazılmış bir kaydın belgelerine uygun olarak düzeltilmesi işlemidir.

DÜZENLEME ORTAK PAYI : İmar düzenlenmesine tabi tutulan yerlerde kamu yararına ayrılacak alan ve tesisler için kullanılmak üzere düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların, düzenlemeden önceki yüzölçümlerinden %35’e kadar düşülebilen miktar ve/veya zorunlu hallerde malikin muvafakatı ile tespit edilen karşılığı bedeldir.

 

 

-----E-----

EDİNİLMİŞ MALLARA KATILMA REJİMİ : Eşler sözleşme ile hiçbir mal rejimini seçmemişlerse Medeni Kanun gereği eşler arasında uygulanacak yasal mal rejimidir.

EĞİTİME KATKI PAYI : Sekiz yıllık eğitime katkı amacıyla her tapu işlemi karşılığında işlemin taraflarından alınan vergi.

EKLENTİ : Teferruat, Asıl şey malikinin anlaşılabilen arzusuna veya yerel adetlere göre, işletilmesi, korunması veya yarar sağlanması için asıl şeye sürekli olarak özgülenen ve kullanılmasında birleştirme, takma veya başka bir biçimde asıl şeye bağlı kılınan taşınır maldır. Kat irtifakı veya kat mülkiyeti kurulmuş binalarda bir bağımsız bölümün dışında olup, kömürlük, garaj, depo gibi doğrudan doğruya o bölüme tahsis edilmiş olan yerlere eklenti denir.

ELBİRLİĞİ MÜLKİYETİ : Birden çok kişinin bir taşınmaz mal üzerinde pay oranları açıkça gösterilmeden malik olmaları demektir. Bkz.İştirak halinde mülkiyet.

EMLAK : Emlak her tip taşınmazın genel ismidir. Bağ, bahçe, arsa, tarla, daire, dükkan, mağaza, işyeri, bina, depo, büro v.b. Özünde tarladan arsaya ve arsadan ise nitelik bakımından değerlenebileceği her tip taşınmaza emlak denir.

EMLAK BEYAN DEĞERİ : Emlak Vergisi Kanununa göre genel beyan dönemlerinde taşınmaz maliki veya hissedarları tarafından belediyelere verilen emlak beyannamelerinde belirtilen değerdir. Bu değere kayıtlı değer de denir. Tapu harçlarına esas matrah hesaplanırken, bu değere sonraki her yıl için belirlenen yeniden değerleme oranı uygulanarak bulunacak değerden aşağı olmamak üzere taraflarca müdürlüğe bildirilen değer üzerinden harç hesaplanır.

ERGİNLİK : Reşit olmak, rüşt. Bir kimsenin 18 yaşını bitirerek, 19 yaşından gün almış olması ile kazandığı hukuki statü.

EVRAK-I MÜSPİTE : Resmi senet, plan, mahkeme kararı ve diğerleri gibi tapu sicilindeki kayıtların dayanağını oluşturan resmi belgelerdir. Plan kadastro müdürlüğünde, diğer belgeler tapu sicil müdürlüğündeki parsel dosyalarında arşivlenir.

 

 

-----F-----

FBK. : İpoteklerin tescilinde kullanılan fekki (terkini) bildirilinceye kadar anlamına gelen kısaltmadır. Alacaklının terkin istemi üzerine ipotek sicilden terkin edilir. Üç ay, bir yıl gibi süreli ipoteklerde desürenin bitiminde ipotek müdürlükçe kendiliğinden terkin edilmemekte yine alacaklının talebi aranmaktadır.

FEK : Terkin. Fek etmek: Terkin etmek.

FERAGAT : Vazgeçme. Bir haktan bedelli veya bedelsiz vazgeçme.

FERAĞ VERME : Gayrimenkul malikinin mülkiyet hakkını devretmek veya üzerinde başkası lehine bir hak kurmak amacıyla tapu sicil müdürlüğüne gelip, düzenlenen resmi senedi imzalayarak başkası lehine tescilini istemesi eylemidir. Buna ferağ takriri de denmektedir.

FERAİZ : İlk Medeni Kanunun yürürlüğe girdiği, 1926 yılından önce ülkemizde uygulanan mecelle isimli kanunun miras hükümleri. Feraizde taşınmaz malın tarla, bağ, bahçe, ev gibi vasfına göre kızların ve erkeklerin alacağı miras payları farklıdır. Genelde kızlar yarım, erkekler tam payalır.

FİİL EHLİYETİ : Kendi fiiliyle hak edinebilme ve borç altına girebilme yeterliliğidir. Bunun için ayırt etme gücüne sahip ve ergin olmak gerekir.

FİNANSAL KİRALAMA : Kiralayanın, kiracının talebi ve seçimi üzerine üçüncü kişiden satınaldığı veya başka suretle temin ettiği bir malın zilyetliğini, hertürlü faydayı sağlamak üzere ve belli bir süre feshedilmemek şartı ilekira bedeli karşılığında, kiracıya bırakmasıdır. Finansal kiralama tapu kütüğüne şerh edilir.

 

 

 

-----G-----

GAİPLİK KARARI : Bir kimsenin ölümüne kesin gözüyle bakılacak bir durumda olmamakla beraber, ölüm tehlikesi içinde kaybolmuş veya kendisinden uzun süredirhaber alınamamışsa mirasçılarının talebi üzerine mahkemece verilen ve kaybolan kişiyi ölmüş sayan karardır. Gaiplik kararı üzerine veraset senedi alınarak, mirasın intikali yapılabilir.

GARAME ANLAŞMASI : İpoteğin tesisi sırasında veya sonradan birden çok ipotek alacaklısı arasında yapılan ve gayrimenkulün paraya çevrilmesi halinde, üst derecedeki ipoteğin öncelikli olması hakkını kaldırarak, alacak miktarları arasındaki orana göre satış bedelinin paylaştırılmasını ön gören bir anlaşmadır.

GAYRİMENKUL : Arazi, arsa, bağımsız bölüm gibi bir yerden bir yere taşınamayan,yerinde sabit duran şeylerdir. Bu nedenle taşınmaz mal da denmektedir. Gayrimenkul kayıtları kadastro gören yerlerde tapu sicilinde, kadastro görmeyen yerlerde zabıt defterlerinde tutulmaktadır. Tapusu olmayan gayrimenkullerin devri zilyetlik hükümlerine göre harici senet veya noterde yapılmaktadır.

GECEKONDU : İmar ve yapı işlerini düzenleyen mevzuata ve genel hükümlere bağlı kalınmaksızın, kendisine ait olmayan arazi veya arsalar üzerinde sahibinin rızası alınmadan yapılan izinsiz yapı demektir.

GEÇİCİ ŞERH : Yapılacak olan bir tapu işleminde ayni hakkını ispat veya eksik belgesini tamamlaması için ilgilisine süre verilerek mevcut hakları tehlikeli bir gelecekten kurtarma düşüncesine dayanan bir hukuki müessesedir.

GENELGE : Ülke çapında bir sorunu gidermek ve müdürlükleri aydınlatmak amacıyla merkezi idare tarafından bir sıraya göre yayınlanan genel emirlerdir. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, 3045 sayılı Kuruluş Kanununun 28.Maddesindeki düzenleme görev ve yetkisine istinaden bağlı birimlerinin sorunlarını genelgelerle çözmeye çalışmaktadır. Genelgeler yönetmelik, tüzük ve kanunlara aykırı olamaz. Bölge Müdürlüklerinin de genelge yayınlama yetkisi vardır.

GERÇEK KİŞİ : İnsanlardır.

 

 

-----H-----

HAK :  Hukukun insanlara tanıdığı, kullanılması hak sahibinin isteğine bağlı bir yetkidir. Eşya hukuku açısından haklar, ayni haklar ve şahsi haklar olmak üzere ikiye ayrılır. Ayni hak herkese karşı ileri sürülebilen haklardır. Örnek; mülkiyet hakkı. Şahsi hak ise sadece sözleşmenin diğer tarafına karşı ileri sürülebilen haklardır.
Örnek; kira hakkı.

HAK EHLİYETİ : Hak edinebilmek, borç altına girebilmektir. Bunun için insan olmak yeterlidir.

HARÇ : 492 sayılı Harçlar Kanununa ekli (4) tarifede belirtilen tapu işlemlerinden, verilen tapu hizmeti karşılığında alınan paradır. Günümüzde tapu harçları T.C. Ziraat Bankası ve Vakıflar Bankası tüm şubelerine yatırılabilmektedir. Harcı yatırılmadan tapu işlemi yapılamaz. Yapan memur sorumlu olur.

HARİTA : Yer yüzünün tamamının veya bir kısmının belli ölçekte küçültülerek, bir altlığa çizilmiş şekline harita denir.

HAYMATLOS : Vatansız, hiçbir ülkenin vatandaşlığında bulunmayan kişi.

HAZİNE ARAZİSİ : Hazinenin mülkiyetinde bulunan arazi. Hazinenin tapu sicilinde tescilli olan arazileri olabileceği gibi, tapuya tescil edilmemiş araziler, dağlar, tepeler, kayalar, göller, nehirler, dereler de hazinenin mülkiyetinde sayılır. Tescili olanlara hazinenin özel mülkiyetinde olan araziler, tescilsiz olanlara hazinenin genel mülkiyetinde olan araziler denir. Hazine arazilerinin ihale yolu ile satışı mümkündür.

HAZİNE-İ MALİYE : Maliye Hazinesi.

HISIMLIK : Akrabalık. Kan hısımlığı ve kayın hısımlığı olarak iki türü vardır.

HİSSE : Bir taşınmaz malın tam mülkiyetinin bir kısmına karşılık gelen paydır. Müşterek ve iştirak halinde mülkiyette maliklerden her biri taşınmaz malın bir miktar hissesine sahiptir.

HİSSE TEVHİDİ : Bir taşınmaz malda hissesi olan bir kimsenin aynı taşınmaz üzerinde yeni bir hisse iktisap etmesi halinde önceki hisseyle sonra alınan hissenin birleştirilerek tapu kütüğüne tescil edilmesi demektir. Bu tescil için talebe gerek yoktur, müdürlükçe kendiliğinden yapılması zorunludur.

HÜKMEN İPOTEK : Malikin rızasına tabi olmadan mahkeme kararıyla kurulabilen ipotek demektir. HUMK. Madde 96’ya göre mahkeme kararıyla teminat ipoteği kurulabilmektedir.

 

 

-----İ-----

İFRAZ : Tapu kütüğünde tek parsel olarak kayıtlı bulunan bir taşınmaz malın düzenlenen haritalara göre birden çok parçaya ayrılarak tapu kütüğüne tescil edilmesi işlemidir.

İHTİYARİ İHALE : Bir idarenin kendi isteği ile 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa göre yaptığı ihale işlemidir. İhtiyari ihalede mülkiyet tescilsiz olarak kazanılmaz. İhale kararının kesinleştiği aranmaz. İhale taraflarının tapu sicil müdürlüğüne müracatı ile resmi senet düzenlenir. Bir borcun ödenmemesi nedeniyle icra dairesi, alacaklı kamu idaresi veya mahkemece yapılan satışlara ise cebri ihale denir.

İKAMETGAHTA İŞLEM : Tapuda işlem yaptıracak kişinin tapu idaresine gelmesine engel bir durumu bulunması halinde tapu memurlarınca adresine gidilerek talebin karşılanmasıdır.

İKTİSAP : Edinme, kazanma. İktisap sebebi: edinme sebebi, taşınmazın malik adına nasıl tescil edildiği.

İLAM : Mahkeme kararı demektir.

İLMÜHABER : Tapu sicilinde, kadastro sırasında yapılan bazı hataların düzeltilmesi için, istemde bulunanın hak sahibi olduğuna kanaat getirebilmek amacıyla müdürlükçe istenen ve ilgili tarafından temin edilen, fotoğraflı ve köy muhtarlığınca imzalı, mühürlü resmi bir belgedir.

İMAR AFFI : Ülkemizdeki yoğun nüfus artışının getirdiği konut ihtiyacına yönelik arsa üretiminin karşılanamaması nedeniyle ortaya çıkan kaçak ve çarpık yapılaşmayı bir plana bağlayarak kişilerin kullanımındaki alanların mülkiyetinin belirli sınırlamalarla kullananlara dağıtımına imar affı denmektedir.

İMAR PLANI : İmar uygulaması yapılan yerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulamaya esas olacak diğer bilgileri ayrıntılarıyla gösteren üzerine kadastral durumu da işlenmiş plana uygulama imar planı denir.

İMAR PARSELİ : İmar adaları içerisindeki kadastro parsellerinin imar mevzuatı ve imar planı esaslarına göre düzenlenmiş şeklidir.

İMAR UYGULAMASI : Yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların plan, fen, sağlık veçevre şartlarına uygun oluşumunu sağlamak amacıyla bulunduğu yere göre belediye veya valiliklerce yapılan ve bu yerlerde inşaa edilecek resmi ve özel bütün yapıları düzenleyen imar planı hazırlama işlemidir.

İMAR-İHYA : Orman sayılmayan, devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan ve kamu hizmetine tahsis edilmeyen arazinin, masraf ve emek sarfı ile tarıma elverişli hale getirilmesidir.

İNTİFA HAKKI :  Bir maldan tamamıyla yararlanma, onu kullanma hakkıdır.

İPKA : “Geriye kalan hisse.” Hisseli devirlerde, devredilen hisseden ayrı olarak malikin uhdesinde (üzerinde) kalan mülkiyet payı demektir.

İPOTEK : Temin edilen bir kredi veya doğması muhtemel bir borca güvence olarakbir gayrimenkul gösterilmesi halinde borç miktarı kadar alacağın, varsafaizi ile beraber taşınmazın tapu kütüğünün ilgili sütununa tescili işlemidir. Temin edilen bir kredi veya doğması muhtemel bir borca güvence olarak bir gayrimenkul gösterilmesi halinde borç miktarı kadar alacağın, varsa faizi ile beraber taşınmazın tapu kütüğünün ilgili sütununa tescili işlemidir.

İPOTEK İBLAĞI : Önceden tesis edilmiş ipoteğin bedelinin resmi senet düzenlenerek arttırılmasıdır.

İPOTEKTEN KURTARMA : İpoteğe dahilgayrimenkullerden bir veya bir kaçının ipotek kapsamı dışına çıkarılmasıdır. İpotek alacaklısının talebi ile tescil istem belgesi düzenlenerek yapılır.

İPOTEĞE TEMİNAT İLAVESİ : İpotek kapsamına yenibir gayrimenkulun resmi senet düzenlenerek ilave edilmesidir.

İPOTEK DERECESİ : İpoteğin tapu kütüğünde tescil edildiği derecedir. İpoteklerin birbirine olan öncelik hakkı tescil edildikleri tarih ve yevmiye sırasına göre değil bulundukları dereceye göre belirlenir. İpoteklerin tapu kütüğünün diğer sütunundaki haklara olan önceliği isetescil edildikleri tarih ve yevmiyeye göre belirlenmektedir. İpoteğin bulunduğu derecenin resmi senet düzenlenerek yükseltilmesi veindirilmesi mümkündür. Derece içinde sıralar mevcuttur. Talep edilmesi halinde belli bir derecenin belli bir sırasına (3/2 gibi) tescil yapmak mümkündür.

İPOTEK ALACAĞININ TEMLİKİ : İpotek alacağının resmi senetle veya noterde düzenlenmiş bir sözleşme ile alacaklı tarafından bir başkasına devredilmesi işlemidir.

İPOTEKLİ BORÇ SENEDİ : Şahsi bir alacak için resmi senede dayalı olarak tapu siciline tescil ile kurulan ve kıymetli evrak olarak tedavül kabiliyeti olan gayrimenkul rehin senedidir.

İRADİ MİRASÇILAR : Kanun tarafından değil de miras bırakanın iradesi ile belirlenmiş mirasçılar. Örnek: Vasiyetname ile belirlenmiş mirasçı.

İRAT SENEDİ : Şahsi nitelikte olmayan bir alacak için karşılık gösterilen gayrimenkulle sınırlı sorumlu olmak kaydıyla resmi senetle ve tapu senedine tescil ile sadece zirai gayrimenkuller, evler ve üzerine bina inşa edilecek arsalar üzerinde kurulan bir gayrimenkul rehin senedidir.

İRTİFAK HAKKI : Sahibine hakkın konusu taşınmaz mal üzerinde kullanma ve yararlanma yetkisi veren sınırlı ayni hakların genel adıdır. Bir arazi lehine kurulursa arzi irtifak hakkı, bir şahıs yararına kurulursa şahsiirtifak hakkı denir. Başkalarına devri mümkün olarak ve yirmi yıldan fazla süreli kurulursa daimi ve müstakil irtifak hakkı şeklinde tesciledilebilir.

İSTİMLAK : Kamulaştırma kelimesinin eski söylenişi. Bkz.Kamulaştırma.

İŞGAL : Tapu kütüğünde kayıtlı iken malikinin istemi ile terkin edilmiş bir taşınmazın mülkiyetinin kazanılmasıdı.

İŞTİRA HAKKI : Bir taşınmaz malı belli bir bedelle, belli bir süre içinde malikinden satın alabilmek hakkıdır. Bu niteliği ile satış vaadine benzer, sözleşme noterce düzenlenir tapu kütüğüne şerh edilir.

İŞTİRAK HALİNDE MÜLKİYET : Birden çok kişinin bir taşınmaz mal üzerinde pay oranları açıkça gösterilmeden malik olmaları demektir. Tapu kütüğünde iştirak halinde malikler yazıldıktan sonra isimleri ortak bir paranteze alınarak, iştiraki doğuran olay verasette iştirak gibi yazılır. Bkz. Elbirliği Mülkiyeti.

İŞTİRAKİN FESHİ : Miras veya diğer sebeplerle oluşan iştirak halinde mülkiyetin sona erdirilerek, hissedarlık (müşterek mülkiyet) esasına geçilmesi işlemidir.

İTİRAZ : Bir şeyin sonucunu kabul etmemek, başka türlü yapılmasını istemek.

İYİ NİYET : Bir hakkı elde edebilmek, kazanabilmek için kötüniyetli olmamaktır. Medeni Kanun aksi kanıtlanmadıkça herkesi iyiniyetli saymıştır.

İZALE-İ ŞUYU : Birden çok kimse adına elbirliği veya paylı mülkiyet şeklinde kayıtlı bulunan taşınmaz mallar taksimi konusunda hissedarların anlaşamaması halinde, mahkeme kararı ile taşınmaz malın ihaleyle satılması demektir.

 

 

-----K-----

KADASTRO : Taşınmaz malların sınırlarının arazi ve harita üzerinde belirtilerek hukuki durumlarının ve üzerindeki hakların tespit edilmesi işlemine kadastro denir.

KADASTRO MÜDÜRLÜĞÜ : Memleketin kadastral topografik haritasına dayalı olarak taşınmaz malların sınırlarını arazi ve harita üzerinde belirterek hukuki durumlarını tespit etmek ve bu suretle tapu sicilini kurmak, ve harita üzerindeki fenni değişiklikleri takip etmekle görevli kamu idaresidir.

KADASTRO PARSELİ : Kadastro yapıldığı zaman kadastro adaları içinde bulunan mülkiyeti tescilli parseldir.

KADASTRO TESPİTİNE İTİRAZ : Kadastro tutanaklarında belirtilen hususlara bu tutanaklar askı ilanına çıkarılıncaya kadar kadastro komisyonuna itiraz edilebilir. İtirazın mutlaka bir belgeye dayalı olması gerekir.

KÂGİR : Betonarme, ahşap veya kerpiç olmayan demektir.

KAİN : Mevcut, bulunan.

KAMU ORTA MALI : Mera, yaylak, kışlak gibi kamunun yararlanmasına tahsis edilen ve tapu kütüğü yerine özel siciline işlenen taşınmaz mallardır.

KAMULAŞTIRMA : Devlet veya diğer kamu tüzel kişilerinin, kamu yararının gerektirdiği hallerde, karşılıklarını peşin ödemek şartıyla, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamına veya bir kısmına el koyması işlemidir.

KANUNİ İPOTEK : Bir kanun hükmü tarafından ön görülmüş olan ve alacak miktarının belli olması halinde malikin rızasına tabi olmadan alacaklının tek taraflı istemi ile tapu sicilinde derece sütununa (K) harfi ile tescil edilen ipoteklerdir. Örnek; satış, taksim, ölünceye kadar bakma akdinde kanuni ipotek tesisi mümkündür.

KANUNİ MİRASÇILAR : Medeni Kanun tarafından öngörülmüş mirasçılar.

KANUNİ ŞUFA : Kanunun öngördüğü şufa hakkıdır. Bir taşınmaz mala hissedar olanların birbirlerinin hisselerine karşı kanuni şufa hakları vardır. Kanuni şufa hakkının tapu siciline şerhine gerek yoktur. Kişinin hissedar olması şufa hakkına sahip olması için yeterlidir.

KARTEKS : Mal sahibi isimlerinin tutulduğu kartlardır. Mal sahibi sicili yerine belli bir süre tutulmuştur, bilgilerin bilgisayar ortamında tutulmaya başlanmasıyla uygulaması kalmamıştır.

KAT İRTİFAKI : Bir arsa üzerinde yapılmakta veya ilerde yapılacak olan bir veya birden çok yapının bağımsız bölümleri üzerinde, yapı tamamlandıktan sonra geçilecek kat mülkiyetine esas olmak üzere, o arsanın maliki veya paydaşları tarafından arsa payına bağlı olarak kurulan irtifak hakkına kat irtifakı denir.

KAT MÜLKİYETİ: Tamamlanmış bir yapının bağımsız bölümleri üzerinde, o gayrimenkulün maliki veya ortak malikleri tarafından kat mülkiyeti kanunu hükümlerine göre kurulan bir mülkiyet türüdür. Kat mülkiyeti dikey kat mülkiyeti ve yatay (yaygın) kat mülkiyeti olarak ikiye ayrılır.

KAYITLI DEĞER : Emlak Vergisi Kanuna göre belirlenmiş değere üzerinden geçen her yıliçin yeniden değerleme oranı uygulanarak bulunan değerdir. Bu değer pekçok tapu işleminde harca esas değerdir. Taraflarca beyan edilen değerin bu değerden aşağı olmaması gerekir.

KAYNAK HAKKI : Başkasının arazisinde kaynayan sudan yararlanmak hakkıdır.

KAYYIM : Belli bir işin yapılması veya belli bir olayda kişinin temsil edilmesi için mahkemece tayin edilen temsilci demektir. Gerçek veya tüzel kişiler için kayyım tayin edilebilir. Genelde veli ile küçük, vasi ile kısıtlı arasında menfaat çatışması bulunduğunda veya tüzel kişilerin yöneticileri hakkında sorunlar yaşandığında kayyım tayin edilmektedir.

KAZAİ : Yargısal, mahkemeyle ilgili.

KAZAA MERCİİ : Yargı yeri, mahkeme.

KESİNLEŞME ŞERHİ : Mahkeme ilamlarının tapu sicilinde infaz edilebilmesi için aranan bir şerhtir. Bu şerh ilamın kesinleştiğini belirtir nitelikte kararın altına not düşülerek yazılır. Mahkeme başkanı veya hakimi tarafından imzalı ve mühürlü olması gerekir. Kadastro tespitlerinin kesinleşmesi ; Kadastro tahdit ve tespitleri 30 gün süreyle askı ilanına çıkarılır. 30 günlük süre geçtikten sonra dava açılmayan kadastro tutanaklarına ait sınırlandırma ve tespitler kesinleşir. Kesinleşen tutanaklar kadastro müdürü tarafından onaylanarak tapu kütüğüne tescil edilir.

KIYI KENAR ÇİZGİSİ : Deniz, tabii ve suni göller ve akarsularda, kıyı çizgisinden sonraki kara yönünde su hareketlerinin oluşturduğu kumluk, çakıllık, kayalık, taşlık, sazlık, bataklık ve benzeri alanların doğal sınırıdır (Kıyı K.4). Kıyı kenar çizgisi tespit komisyonu valiliklerce kamu görevlileri arasından jeoloji, harita, ziraat, inşaat mühendisleri ile mimar veya şehir plancısından oluşturulur.

KONKORDATO : Borçlunun alacaklılarıyla anlaşmak suretiyle mahkeme kararıyla giriştiği bir tasfiye yoludur. Borçlarını ödeyebilmesi için borçluya verilen süre tapu kütüğüne şerh edilir. Bu şerh bulundukça malikin bu taşınmaz üzerinde tasarruf hakkı yoktur.

KONTROL : Kadastro çalışmaları hukuki ve teknik açıdan tasarruf ve fen kontrol elemanları ve kontrol mühendisi tarafından kontrol edilir. Tapu fen işlemleri de kontrol mühendisi tarafından kontrol edilmektedir. (Bkz. Tescile Konu Harita ve Planlar Yönetmeliği). Tapu sicil müdürlüklerinde ise her gün yapılan akit ve tesciller Müdür veya görevlendireceği bir memur tarafından kontrol edilmektedir.

KÖY YERLEŞİM ALANI : Belediye ve mücavir alan sınırları dışında kalan köy ve mezraların toplu olarak bulunduğu yerlerde mevcut binaların en dışta olanlarının dış kenarlarının 100 m. Dışından geçirilecek bir çizginin içinde kalan ve sınırları İl İdare Kurulunca karara bağlanan alanlardır.

KROKİ : Bir bölgenin veya parselin üzerindeki yapı ve tesisleri de gösterecek şekilde bir altlığa yaklaşık biçimde çizimi.

KURU MÜLKİYET : Taşınmazın üzerinde kullanma ve ondan yararlanma hakkı bulunmadan sahip olmak demektir. Mülkiyet; kuru mülkiyet ve intifa hakkı olmak üzere ikiye ayrılır. Kuru mülkiyetin değeri taşınmazın değerinin 1/3’üdür. Kuru mülkiyete çıplak mülkiyet de denir. Kuru mülkiyet sahibi taşınmazı kiraya veremez. İntifa hakkı sahibi kiraya verebilir.

KUVVETLENDİRİLMİŞ ŞAHSİ HAKLAR : Şahsi hakların tapu sicilinin şerhler (veya beyanlar) sütununa yazılması suretiyle ayni haklara benzer bir hal alıp, herkese karşı sürülebilmesi halidir.

KÜTÜK : Arazi, bağımsız bölüm, müstakil ve daimi irtifaklar ile bunların üzerinde kurulabilen hakların yazıldığı büyük boy defterlere kütük denir. Tapu kütüğü, kat mülkiyeti kütüğü gibi.

 

 

-----M-----

MAHFUZ MEBLAĞ : Gayrimenkul malikinin TL veya yabancı para üzerinden bir tutar belirleyerek saklı tuttuğu bu tutarı ilerde kullanmak üzere tapu kütüğünde bir derece işgal edecek şekilde tescil ettirmesidir. Öndeki ipotek derecesinin terkini suretiyle de mahfuz meblağ (korunmuşmiktar) oluşabilir.

MEDENİ KANUNDA İRTİFA HAKLARI : intifa hakkı, sükna hakkı,geçit hakkı, kaynak hakkı, üst (inşaat) hakkı ve diğer irtifak hakları olarak gösterilmiştir.

MEVZİ İMAR PLANI : Mevcut imar planısınırları dışında olup bu planla bütünleşmeyen bir konumdaki alanlar üzerinde hazırlanan ve sosyal ve teknik alt yapı gereksinimleri kendibünyesinde sağlanmış olan plandır.

MÜŞTEREK İPOTEK : Birden çok taşınmazın aynı borç için ipotek edilmesidir.

 

 

-----P -----

PAY TEMLİKİ : İştirak halinde kayıtlı taşınmaz mallarda iştirakçilerden(mirasçılardan) birinin henüz belirli olmayan payını bir diğer mirasçıya satış veya bağış yoluyla devretmesidir.

POLİGON: Nirengi ağına dayalı olarak arazide tesis edilen ve harita yapımında kullanılan, önceden bulundukları yerler hesaplanmış olan ikinci derecede yer kontrol noktalarıdır.

 

 

-----R-----

RED KARARINA İTİRAZ : Tapu sicil müdürlüklerince mevzuata aykırı görülen talepler yazılı bir kararla reddedilir. Bu redde karşı 30 günlük süre içerisinde müdürlüğün bağlı bulunduğu Tapu ve Kadastro Bölge Müdürlüğüne itiraz edilebilir. Bu karara karşı da Genel Müdürlüğe itiraz edilebilir.

RÜCU : Geri dönme. Bağışta rücu şartı: Bağışı kabul edenin bağışı yapandan önce ölmesi halinde, taşınmazın mülkiyetinin bağışı yapana geridönebilmesi şartıdır.

RAKABE : Kuru mülkiyet, çıplak mülkiyet.

RED : Tapu Sicil müdürlüğünde yapılan istemin mevzuata aykırı olması ya da ispat edilemeyip belgelenmemesi halinde müdürlükçe istemin yerine getirilmemesi, ve bunun gerekçeleri ile birlikte yazılı olarak istemde bulunana bildirilmesi işlemidir.

REHİN HAKKI : Bir borca karşılık bir malın teminat gösterilmesidir. Başka bir ifadeyle; borcun ödenmemesi halinde alacaklıya rehin konusu olan şeyi, icra kanalıyla sattırıp, satış bedeli üzerinden alacağını alma hakkı veren sınırlı bir ayni haktır. Gayrimenkul rehininin; İpotek, ipotekli borç senedi ve irat senedi şeklinde üç türü vardır.

RESEN : Kendiliğinden, herhangi bir talebe gerek olmaksızın, demektir.

RESMİ SENET : Taşınmaz mülkiyetinin veya mülkiyetten başka ayni hakların kurulması ve devri için tapu sicil müdürlüğünde görevli bir memur tarafından düzenlenip, taraflar ve gerekiyorsa tan
ıklar tarafından imzalanan, müdürce imza ve mühür ile tasdik edilen resmi bir sözleşmedir.

RIZA -i FERAĞ : Bir kimsenin kendi rızasıyla, isteğiyle gelip, taşınmazını devretmek istemesi düzenlenen resmi senedi imzalayarak, alıcısı adına tescilini istemesidir. Kamulaştırmalarda malik kendi rızasıyla ferağ vermezse, mahkemeden karar getirilmesi
gerekir. Bu karar malikin rızası yerine geçer.

RÜCU : Geri dönme. Bağışta rücu şartı: Bağışı kabul edenin bağışı yapandan önce ölmesi halinde, taşınmazın mülkiyetinin bağışı
yapana geri dönebilmesi şartıdır.

 

 

-----S-----

SENETSİZ TESPİT : Kadastro yapılırken taşınmazın mülkiyetinin malik adına tespiti sırasında tap u kaydı, vergi kaydı gibi herhangi bir belgeye dayanmadan sadece muhtar ve bilirkişi beyanına göre tespitinin yapılmış olmasıdır.

SERBEST DERECEDEN YARARLANMA : Ancak sözleşme ile tesis edilebilen, tapu kütüğünün şerhler sütununa yazılan, ipoteğin kendisinden üst derecede boşalma olması halinde boşalan üst dereceye kendiliğinden yükselme hakkıdır.

SINIR İHTİLAFI : Parselin sınırının nereden geçtiği yönünde zemin veya harita üzerindeki uyuşmazlığa sınır ihtilafı denir. Kadastro müdürlüğünden istenecek yer gösterme talebi, sınır düzeltme talebi veya mahkemede açılacak tespit davası ile bu ihtilaf çözümlenebilir. Sınır ihtilafları yönündeki gayrimenkul tecavüzlerinin kaymakamlık veya valiliklere başvurularak düzelttirilmesi de mümkündür

SINIR DÜZELTME: Parsellerin sınırındaki hatanın veya iki parsel arasındaki biçimsiz şeklin taşınmazın daha iyi kullanılabilmesi amacıyl a düzeltilmesi işlemidir.

SIRA : Derecenin alt bölümüdür. İpotekte derece içinde sıra yer alır. Derecenin boşalması halinde sıra oluşabileceği gibi, mahfuz meblağın kullanılması ile de sıra oluşabilir.

SİCİL : Defter ve kütük anlamına gelir. Nüfus sicili. Tapu sicili gibi.

SİCİL BÖLGESİ : Her ilçenin idari sınırları bir tapu sicil bölgesidir. Tapu kütükleri bu sicil bölgesi içindeki mahalle veya köy esasına göre tutulur.

SOYBAĞI : Nesep. Ana - baba ile çocuk arasındaki kan bağı.

SÜKNA HAKKI : Oturma hakkı. Bir evin tamamında veya bir kısmında oturmak, ikamet etmek hakkıdır.

 

-----Ş-----

ŞAHSİ HAKLAR : Kişilere eşya üzerinde bir başkasının ayni hakkına dayanarak, (onunla olan bir hukuki ilişkisi nedeniyle) hakimiyet imkanı sağlayan bu nedenle sadece hukuki ilişkinin muhatabına karşı ileri sürülebilen haklardır.

ŞERH : Gayrimenkul malikinin temlik hakkının yasaklanması, kısıtlanması veya kişisel hakların kuvvetlendirilmesi amacıyla üçüncü kişileri uyarıcı mahiyette tapu kütüğünün şerhler sütununa yazılan hususlardır. Örnek; ihtiyati tedbir, haciz, satış vaadi gibi.

ŞUFA HAKKI : Önalım, öncelikle alım hakkı. Hakkın ilişkin bulunduğu taşınmaz malın satılması halinde onu diğer alıcılara göre öncelikle satın alma hakkıdır. Kanuni şufa ve sözleşmeden doğan şufa hakkı olmak üzere iki türü vardır. Bir taşınmazın hissedarlarının birbirlerine karşı kanuni şufa hakları vardır. Kanuni şufanın tapu kütüğüne şerhi gerekmemekle birlikte sözleşmeden doğan şufanın tapu kütüğüne şerhi zorunludur.

 

 

-----T-----

TABİ SEMERELER : Doğal ürünler. Dönemsel olarak elde edilen doğal ve hukuki ürünler ile bir şeyin özgülendiği amaca göre adetler gereği ondan elde edilmesi uygun görülen diğer verimlerdir. Başka bir deyişle, bir şeyin belirli zamanlarda ürettiği yararlanılması mümkün olan doğal ürünlerdir. Örneğin; bir ağacın meyveleri, bir tarladan elde edilen pamuk.

TABİYET : Uyruk, Bir devletin vatandaşı olmak. T.C. uyruklu gibi.

TABLO MAHZEN DEFTERİ : Tapu sicil müdürlüğünde bulunan kütük, zabıt defteri, yevmiye defteri ve resmi senet ciltleri ile yardımcı sicillerin genel ve özel numaralarının kaydedildiği başlangıç ve bitiş sayfalarının belirtildiği defterdir.

TADİL : Değişiklik.

TAHSİS : Bir kanun hükmüne dayalı olarak belirli ve genel bir amacın gerçekleştirilmesi için şartlı olarak bir taşınmaz malın şartları taşıyan kişi veya kuruluşlara bir resmi yazı ile devri işlemidir. Gecekondu Kanunu, İmar Affı Kanunu, İskan Kanununda belirtildiği gibi.

TAKAS : Para alacaklılarının ödeşmesidir. Gayrimenkul malların takası mümkün olmayıp, ancak trampası mümkündür. Uygulamada takas denerek genelde trampa kastedilmektedir. Vekaletnamelerdeki “gayrimenkulleri takas” yetkisininin trampa olarak yorumlanması  mümkündür.

TASHİH : Tapu siciline yapılan yanlış tescilin düzeltilmesi işlemidir. Bkz.Düzeltme.

TAKBİS : Tapu ve kadastro bilgi sistemi.

TAKRİR : Malik veya hak sahibinin, düzenlenen resmi senet veya tescil istem belgesini tapu sicil müdürü huzurunda “okudum” yazarak imzalamasına takrir denir.

TAKSİM : Taşınmaz mal veya hakların hissedarlar arasında bölüşülmesidir. Mirasçılar arasındaki taksim işlemi noterde de yapılabilir. Diğer hallerde taksim işlemi tapuda resmi senet düzenlenerek yapılır.

TAKYİT : Mülkiyet hakkını kısıtlayan şerhler, beyanlar, irtifak hakları, gayrimenkul mükellefiyeti, vakıf belirtmesi ve rehinlerin genel adıdır. Kısıtlama anlamına gelir. Bir gayrimenkul satın alacakların tapu kütüğü üzerinde takyit (kısıtlama) olup olmadığını mutlaka irdeleyerek satın almasında son derece fayda vardır.

TANIMA : Bir kimsenin evlilik dışı doğmuş bir çocuğun babası olduğunu nüfus memuruna veya mahkemeye başvurarak kabul ve beyan etmesine tanıma denir.

TANZİM : Düzenleme.

TAPU : Arazinin belirli bir parçasının veya üzerine inşa edilmiş bağımsız bölümün malikini gösteren, tapu sicil müdürlüğünce verilmiş, aksi kanıtlanıncaya kadar geçerli resmi bir belgedir. Buna tapu senedi de denmektedir. Daimi ve müstakil haklar için de tapu senedi düzenlenir. İtamat (güven) anlamına gelen ve Türkçe bir kelime olan (tapuk) kelimesinden türetilmiştir.

TAPU HARİTASI : Parsellerin geometrik şekillerini gösterir, belirli ölçekte çizilmiş haritaya tapu haritası denir. Kadastro paftası da denmektedir. İmar, kamulaştırma haritaları da tapuya tescil edilmekle tapu haritası vasfını kazanır.

TAPU KÜTÜĞÜ : Tapu sicilini oluşturan ve taşınmaz malların üzerindeki ayni ve şahsi hakları gösteren, köy veya mahalle esasına göre tutulan defterlerden her birine tapu kütüğü denir.

TAPU MEVZUATI : Tapu işlemlerini ve tapu dairelerinin işleyişini ilgilendiren kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge, genelge gibi metinler. Medeni Kanun, Tapu Kanunu, Tapu Sicil Tüzüğü gibi.

TAPU PLANI : Kadastro paftası, parsellerin geometrik şekillerini gösterir, belirli ölçekte çizilmiş harita. Bkz.Tapu haritası.

TAPU SİCİL MÜDÜRLÜĞÜ : Taşınmaz mallara ilişkin akit ve tescil işlemlerini yapmak ve tapu sicilini mevzuatına göre tutmakla görevli her il ve ilçede kurulmuş bulunan müdürlüklerdir

TAPU SİCİLİ : Taşınmaz mal ile üzerindeki hakların durumlarını göstermek üzere Devletin sorumluluğu altında tescil ve açıklık ilkelerine göre tutulan sicildir.

TAPU TAHSİS BELGESİ : İmar affı çalışmaları sonucunda tapu kütüğünün beyanlar sütununa kaydedilerek, gecekondu hak sahiplerine verilen ıslah imar planı yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkil edecek olan belgedir.

TAPU VE KADASTRO BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ : Kadastro ve tapu sicil müdürlüklerinin bağlı olduğu üst birimdir. Bölge müdürlükleri, tapu şube müdürlüğü, kadastro şube müdürlüğü, idari ve mali işler şube müdürlüğü ve denetim biriminden oluşur.

TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ : Taşınmaz mallara ait akitlerle her türlü tescil, kadastro, yenileme işlerini mevzuatına göre yapmak, tapu sicillerini, kadastral topografik haritaları düzenlemek, uygulamak ve yenilemek için genel bütçe içinde ayrı bütçeli bir kamu kurumudur.

TAPULAMA : Kadastro kelimesinin eski adıdır. Bkz. Kadastro.

TARLA : Zirai faaliyetler amacı ile kullanılan arazi ve arazi parçaları tarla sayılır.

TASARRUF ETMEK : Bir mal veya hak üzerinde mülkiyet hakkının bahşettiği yetkileri kullanmaktır. Taşınmaz malı satmak, bağışlamak, ipotek etmek, irtifak hakkı kurmak veya bu hakları terkin etmek tasarruf etmek anlamına gelir.

TASHİH : Tapu siciline yapılan yanlış tescilin düzeltilmesi işlemidir. Bkz. Düzeltme.

TAŞINIR MAL : Özüne zarar vermeden bir yerden diğer bir yere taşınabilen eşyalardır. Örneğin; Otomobil, hayvanlar, kitap vb.

TAŞINMAZ MAL : Özüne bir zarar verilmeksizin bir yerden diğer bir yere taşınması mümkün olmayan, yerinde sabit duran mallardır.

TAVİZ BEDELİ : Bkz. Vakıf taviz bedeli.

TAVZİH : Açıklama, aydınlatma. Mahkeme kararlarında belirsiz kalmış hususların hakim tarafından kararın altına şerh (not) düşülerek açıklanması.

TEBLİGAT : Yazılı bildirim, duyuru. Bir işlemin sonucunun ilgililere duyurma yollarından biri. Sözlü bildirime tevhim, yazılı bildirime tebliğ denir. Tebliğ gazete yolu ile yapılıyorsa buna ilanen tebliğ denir. Adresi bilinemeyenlere tebligat ilanen yapılır. Bkz. Tebligat Kanunu.

TEDAVÜL : Taşınmaz malın mülkiyetinin satış, bağış, trampa gibi yollarla el değiştirmesidir.

TEFERRUAT : Eklenti. Asıl şey malikinin anlaşılabilen arzusuna veya yerel adetlere göre, işletilmesi, korunması veya yarar sağlanması için asıl şeye sürekli olarak özgülenen ve kullanılmasında birleştirme, takma veya başka bir biçimde asıl şeye bağlı kılınan taşınır maldır. Örneğin, bisikletin pompası, atın semeri.

TEFRİK : Kat irtifakı ve kat mülkiyeti kurulacak yerlerle ilgili verilen vekaletnamelerde geçmekte olup, bağımsız bölümlerin hissedarlar arasında ayrılması, bölüşülmesi anlamında kullanılmaktadır.

TEKNİK HATA : Vasıf ve mülkiyet değişikliği dışında kalan taşınmaz malların yüzölçümünde ölçü, tersimat (çizim) ve hesaplamalardan doğan fenni hatalardır. Bu hatalar ilgilinin müracaatı veya kadastro müdürlüğünce re’sen (kendiliğinden) düzeltilebilir.

TEMELLÜK : Mülk edinme, mülk alma.

TEMLİK :   Mülk olarak vermek, mülkiyeti bir bedel karşılığında başka birine nakletmek.

TEMYİZ : Bir mahkeme kararının bir üst mahkeme tarafından incelenmesinin istenmesi. Mahkeme kararına dilekçe ile süresinde itiraz edilirse bukarar Yargıtay’ca temyiz yolu ile incelenir.

TENKİS : Azaltma. Mirasta mahfuz hissenin ihlal edilmiş olması halinde, miras bırakan tarafından sağlığında yapılmış tasarrufun iptali için açılan dava.

TERKİN : Tapu kütüğünde kayıtlı bir hakkı sona erdirmek amacıyla üzerininkırmızı mürekkepli kalemle çizilerek, terkin tarih ve yevmiye numarasının yazılması işlemidir.

TERSİMAT : Çizim.Arazide yapılan ölçü değerlerinin, mevzuatında belirtilen boyut ve cinsteki altlık üzerine çizimidir.

TESCİL : Tescil, tapu kütüğüne yazım demektir. Ayni ve şahsi haklara yönelikişlemlerin gerekleri yerine getirildikten sonra tarih ve yevmiye numarası ile kütüğe tescil edilir. Tescil siyah veya mavi mürekkepli kalemle ve kitap harfleriyle okunaklı şekilde genelde elle yazılır. Ancak şerhler ve beyanlar sütununa yazılması gereken bazı belirtmelerin(örneğin, imar uygulaması, kamulaştırma gibi) kaşe halinde basıldığıda olmaktadır. Tescilsiz iktisaplar dışında, ayni haklar tapu siciline tescil ile kazanılır.

TEVHİT : Tapu sicilinde ayrı ayrı kayıtlı birbirine bitişik birden fazlataşınmaz malın tek bir tapuya bağlanarak, tek bir parsel halini almasıdır.

TESCİL İSTEM BELGESİ : Resmi senet düzenlemesine gerek olmayan akitsiz işlemlerde malik veya hak sahibinin isteminin yazıldığı, tescil talebini içeren, talepte bulunan, işlemi hazırlayan memur ve müdürce imzalanıp mühürlenen matbu bir belgedir.

TESİS ETMEK : Kurmak, ihdas etmek, yapmak.

TEŞRİK : Ortak etmek, iştirak etmek.

TEVKİL : Vekilin kendisine verilen yetkileri yeni bir vekaletname ile başkalarına devredebilme yetkisidir.

TİCARİ İŞLETME REHNİ : Tacir, sanayici , esnaf ve sanatkarların alacakları kredilerin teminatı olarak sahip oldukları ticari işletmeyi rehin olarak vermesidir. Rehine konu gayrimenkul var ise tapu kütüğünün beyanlar sütununda gösterilir.

TOPLULAŞTIRMA : Parçalanmış, dağılmış, şekilleri bozulmuş arazilerin üretim tekniğinin geliştirilmesi ve daha ekonomik olarak yararlanma, muhafaza ve zirai sulama tedbirlerinin alınabilmesi için arazilerin birleştirme suretiyle bir araya toplanmasıdır.

TRAMPA : Bir malın başka bir malla değiştirilmesidir. Değiştirilecek mallar taşınır veya taşınmaz mal olabilir.

TÜZEL KİŞİ : Gerçek kişi olan insanlar gibi maddi bir varlığı olmamasına rağmen hukukun kişi saydığı kurum, kuruluş ve müesseselere tüzel kişi (hükmi şahıs) denir. Tüzel kişiler kamu tüzel kişileri ve özel hukuk tüzel kişileri olmak üzere ikiye ayrılır. Devlet, Belediyeler, köy, D.S.İ gibi kuruluşlar kamu tüzel kişisidir. Şirketler, kooperatifler, vakıflar, dernekler,  sendikalar, siyasi partiler gibi kuruluşlar özel hukuk tüzel kişisidir.

 

 

-----U-----

UYGULAMA İMAR PLANI : Tasdikli hali hazır haritalar üzerine arsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntılar ı ile gösteren plandır.

 

 

-----Ü-----

ÜST HAKKI : Başkasına ait bir arsanın altında veya üstünde inşaat yapmak veya mevcut inşaatı yerinde tutma hakkıdır.

 

 

-----V-----

VAKIF ŞERHİ : Gerçek veya tüzel kişiler tarafından yeterli mal veya hakları belirli ve sürekli bir amaca tahsis edilerek, mahkeme ararıyla kurulan tüzel kişiliğe sahip mal topluluklarına vakıf adı verilir. Taşınmazın vakıfla olan ilgisini belirtmek amacıyla tapu kütük sayfasının yazılan belirtmedir. Örnek: Sultan Beyazıt Vakfından

VAKIF TAVİZ BEDELİ : Vakıf malların mülke dönüşümü ve mutasarrufuna (tasarruf edene) intikali için bir bedel öngörülmüş olup, bu bedele taviz bedeli denilmektedir. Taviz bedeli bugün için taşınmazın değerinin yüzde ellisidir. Bu bedel vakfa ödenmedikçe temliki tasarruflar yapılamaz.

VASİ : Velayet altında bulunmayan küçüklerin veya ergin kimselerin bir yargı kararıyla fiil ehliyetlerinin kısıtlanarak kendilerine temsilci atanmasına vesayet, kısıtlıyı vesayeten temsil edecek kimseye de "vasi" denir.

VASİYETNAME : On beş yaşını bitirmiş, temyiz kudretine sahip bir kimsenin ölümünden sonra geçerli olmak üzere, mal ve haklarının tamamını veya bir kısmını başkalarına bırakabildiği bir ölüme bağlı tasarruf şeklidir. Resmi vasiyetname, el yazısı vasiyetname ve sözlü vasiyetname olarak üç şekilde yapılabilir.

VEFAEN FERAĞ : Eski hukukta taşınmaz mal rehni.

VELİ : Ondokuz yaşından gün almamış (henüz reşit olmamış) küçüklerin anne ve babaları tarafından temsil edilmelerine velayet, böyle bir temsilde anne ve babaya ise veli denir. Medeni Kanunun 335. maddesine göre Ergin olmayan çocuk, ana ve babasının velayeti altındadır. Evlilik devam ettiği sürece ana ve baba velayeti birlikte kullanırlar.

VERASET (MİRASÇILIK) BELGESİ : Mirasın, mirasçılara intikali için tapu sicil müdürlüğünce aranan, sulh hukuk mahkemesinden alınmış, vefat eden malikin mirasçılarının kimler olduğunu gösteren, hasımsız, aksi sabit oluncaya kadar geçerli bir belgedir. Veraset ilamı ise veraset belgesinden farklı olarak çekişmeli (hasımlı) bir yargı sonucunda verilen ve infazı için kesinleşmesi gereken mahkeme kararıdır.

 

 

-----Y-----

YASAL MAL REJİMİ : Edinilmiş mallara katılma rejimidir. Eşler sözleşme ile hiçbir mal rejimini seçmemişlerse Medeni Kanun gereği yasal mal rejimini seçmiş sayılırlar.

YETKİ BELGESİ : Tapu Kanununun 2. maddesi uyarınca tapu işlemleri sırasında tüzel kişilerden istenen ve tüzel kişinin gayrimenkul tasarruflarına izinli olduğunu ve temsilcisinin kimler olduğunu belirtir belgedir.

YEVMİYE : Tapu siciliyle ilgili olarak tapu sicil müdürlüğünde yapılan her işlem ile red edilen istemlerin tarih ve sıra numarasına göre kaydedildiği deftere yevmiye defteri; bu defterden alınarak tapu kütüğünde yapılan tescil veya terkinin yanında belirtilen tarih ve numaraya da, yevmiye tarihi ve numarası denir.

YENİ ARAZİ OLUŞUMU : Birikme , dolma, toprak kayması veya kamuya ait suların yatağında ya da seviyesinde değişme gibi sebeplerle sahipsiz yerlerde yeniden oluşan yararlanmaya elverişli arazidir. Bu araziler devlete ait sayılır.

YOLA TERK : İmar planlarının uygulanışı sırasında taşınmaz mal maliklerince bedelli veya bedelsiz olarak imar planına uygun biçimde taşınmazın tamamının veya bir kısmının kamu yararına (yola, yeşil alana, parka) terk edilmesi işlemidir.

YOLDAN İHDAS : Yolun kapanması nedeniyle oluşan taşınmaz malın, düzenlenecek haritaya göre yoldan ayrılarak, bir parsel numarası altında ilgisine göre belediye, köy, Karayolları Genel Müdürlüğü veya Hazine adına tescili işlemidir.

YÖNETİM PLANI : Kat mülkiyeti kurulmuş apartman ve sitelerde bina veya sitenin nasıl yönetileceğini, kat maliklerinin hak, borç ve sorumluluklarını düzenleyen ve tüm kat maliklerince imzalı olan bir belgedir. Kat maliklerinin tümünün beşte dördünün kararı ile değiştirilebilir.

-----Z-----

ZABIT DEFTERİ : Kadastrosu yapılmamış taşınmaz malların kaydedildiği ve üzerinde kurulacak hakların takip edildiği defterdir. Kadastro gören yerlerde bu defterin yerini tapu kütükleri almaktadır.

ZAYÎ : Bir belgenin kaybolması veya yok olmasıdır. Tapu senedi kayıp edilmesi halinde, zayiinden yenisi çıkartılabilir

ZİLYETLİK : Bir mal üzerinde fiili hakimiyet kurma eylemine zilyetlik denir. Eşyayı, kullanmak, elinde bulundurmak zilyetliğin örnekleridir. Malik sıfatıyla olan zilyetliğe asli zilyetlik, şahsi hakka dayanan zilyetliğe feri zilyetlik denir.